شرح لمعه را با مطالعهء تنها ، يعنى بدون اين كه نزد أستاذ خوانده باشم ، دو دوره در تبريز درس گفتم . . . . « 1 »
در سال 1330 ق پس از اتمام سطوح به نجف اشرف مشرّف گرديد ودر جوار مولاي خود از محضر بزرگان علم ودانش در فقه وأصول ورجال وساير علوم حديث وهمچنين در تكميل علوم رياضى وهيئت وأسطرلاب ومعقول ، با نهايت كوشش وهمّت استفاده نمود وپس از نوزده سال ممارست به درجهء اجتهاد نايل گشت واز اجلّاى عصر خود اجازاتى در اجتهاد ونقل روايت دريافت نمود .
وى در دورهء أقامت خود در شهر نجف ، علاوة بر تحصيل ، در برخى از رشتهها تدريس هم مىنمود . برخى از درسهاى ايشان كه ازدحام وكثرت شاگردانش زبانزد بود ، در مسجد شيخ انصارى ومقبرهء ميرزا محمّد حسن شيرازي برگزار مىشد .
در سال 1349 ق به شهر مقدّس قم مراجعت فرمود وباقي عمر شريفش را در جوار ملكوتي بانوى كرامت به سر برد . پس از ورود به قم مورد تكريم خاصّ علما ومراجع وقت از جمله مرحوم آيت اللّه شيخ عبد الكريم حائري مؤسّس وزعيم حوزه ومرجع بزرگ شيعه قرار گرفت وبه عنوان مشاور وى در ادارهء أمور ديني ومدارس حوزوى جاى گرفت ، به گونهاى كه مرحوم حائري منصب خود در امامت جماعت صحن مطهّر را به أو سپرد وپس از مرگ هم وى را به همراه دو تن ديگر وصىّ خويش مقرّر نمود .
آية اللَّه حجت مدّتى به تدريس دروس فقه وأصول در حدّ سطح مشغول بود ولى طولى نكشيد كه درس خارج ايشان در قم در رديف مهمترين دروس خارج فقه وأصول قرار گرفت ، وبدين ترتيب غالب مشاهير پس از خود را در دامان علمش پروراند .
ايشان در مقام مرجعيت در زمان خود پس از مرحوم بروجردي از بيشترين مقلّدان ومحبّان برخوردار بود ، ودر فضايلى چون زهد ، ساده زيستى ، عنوان گريزى
هامش
( 1 ) . آثار الحجّة ، ج 1 ، ص 93 .