است كه چون در نفس انساني ، رسوخ يابد ، قوّت نفساني بدين منتفخ « 1 » گردد واز آن انتفاخ ، دخانى مظلم ، متصاعد شود واستيلاى آن دخان ، چشم دل را بپوشد وعين بصيرت از ملاحظهء مجموع أبواب ايمانى كه آن مفاتيح أبواب جناني « 2 » است محجوب ماند وبه سبب عدم ادراك ، أبواب جنّت بر روى وى مسدود گردد ؛ چنانچه حضرت رسالت - عليه الصّلاة والسّلام - از اين معنى خبر فرمود : « 3 » « لا يدخل الجنّة من كان في قلبه مثقال ذرّةٍ من الكبر » « 4 » به « 5 » بهشت درنيايد آن كه در باطن أو مقدار ذرّهاى از كبر بود ؛ زيرا كه اين نفخه « 6 » مادّهء قوّت غضبى است وآن شرر آتش قهر « 7 » صمدي است - عزّ شأنه - واين آتش را خاصيّتى است كه از تولّد حركت ذرهاى ، جهانى « 8 » مشتعل « 9 » گردد . پس لا جرم ذرّهاى از كبر ، موجب اشتعال آتش جهنّم باشد كه أعظم عوالم نيرانى است واين صفت بود كه إبليس لعين « 10 » را به كلمهء « خلقتني من نارٍ وخلقته من طينٍ » « 11 » گويا ساخته از قبول حق وانقياد أوامر حاكم مطلق بازداشته در مقام خطاب
« وَإِنَّ عَلَيْكَ لَعْنَتِي
« 12 »
إِلى يَوْمِ الدِّينِ »
« 13 » بداشت وبه طوق لعنت ، مطوّق ساخت وأبواب رحمت بر روى أو ببست . « 14 »
نظم
از تواضع ، خاك ، مردم مىشود * نور نار از سركشى كم مىشود
شد عزيز ، آدم چو استغفار كرد * خوار شد شيطان چو استكبار كرد
دانه پست افتد كه بر دستش كنند * خوشه چون سر بركشد پستش كنند
وحضرت حق عز وجل در كتاب كريم به جهت تهديد منكوسان مهاوى تكبّر
و
هامش
( 1 ) . م : منفخ .
( 2 ) . ف : جنان .
( 3 ) . ف : + / كه .
( 4 ) . بحار الأنوار ، ج 70 ، ص 192 ؛ نيز نگر : الكافي ، ج 2 ، ص 310 ؛ معاني الأخبار ، ص 241 .
( 5 ) . ف : يعنى به .
( 6 ) . ف : نفحه .
( 7 ) . ف : + / حضرت .
( 8 ) . ف : جسماني .
( 9 ) . م : مشتغل .
( 10 ) . ف : - لعين .
( 11 ) . سورهء ص ، آيهء 76 .
( 12 ) . م ، ف : اللعنة .
( 13 ) . سورهء ص ، آيهء 78 .
( 14 ) . ف : بست .