سياه وكبود وسرخ بخارايى [ را ] كه مذبوح . . . است ، ميته مىدانست ورُخوتى كه مىپوشيد ، مىفرمود كه با ريسمان مىدوختند ومىفرمود كه به آب دهن ، تَر نكنند . مع هذا ، رخوتى كه از براي أو مىدوختند تا خود به نفس نفيس خود به آب نمىكشيد ، نمىپوشيد .
واشعارى كه از آن پسنديده خصال ، يادگار است ، به مرتبهاى دقيق است كه فصحا وبلغاى روزگار ، در حلّ عبارتش متحيّرند .
وادبش به مرتبهاى بود كه يك روزى در مدرَس خود ، در حينى كه به درس طلبهء علوم دينيه مشغول بوده است ، اظهار كوفت زانو وعروض مفاصل مىكند . طالب علمانى كه در مَدرَس حاضر بودند ، وجه كوفتْ استفسار مىكنند ، مىفرمايد كه : « بنده در مدّت عمر خود ، پا دراز كرده نخوابيدهام » . وجه پا دراز نكردن را پرسيدند . مىفرمايد كه : « به هر طرف كه پاى دراز كنم ، حق - جلّ وعلا - حاضر است ، وبنده را در خدمت مولاي خود ، پا دراز كردن وخوابيدن ، بىادبى است » .
وذكر أوصاف آن مرضية الفعال ، در اين مختصر گنجايش ندارد وسنّ شريفش هشتاد سال متجاوز بود ودر سفر خيرْ اثرِ بغداد ، در كاروان سرايى كه ما بين نجف اشرف وكربلاى معلّاست ، به رحمت ايزدى پيوست وبنابر وصيّت ، آن بزرگ دين [ را ] در نجف اشرف دفن كردند - نوّر اللَّه مرقده وجعل الجنة مسكنه - .
نسخههاى كتاب
تاكنون دو نسخه از كتاب تحفة الإخوان ، با خصوصيات زير ، شناسايى شده است :
1 - نسخهء كتاب خانهء آية اللَّه مرعشى ، به شمارهء 1833 اين نسخه به خطّ ريز تحرير شده ، به طورى كه در أغلب موارد ، قرائت عبارتها سخت ودشوار است واغلاط زيادى نيز در آن به چشم مىخورد .
2 - نسخهء كتاب خانهء آية اللَّه گلپايگانى ، به شمارهء 130 / 34 / 6760 اين نسخه ، به قلم درشت وبه خطّ كاتب كم سوادي تحرير شده كه در أغلب موارد ، شكل كلمات را كشيده وبدين سبب ، اغلاط فاحشى در نسخه مشاهده مىشود . « 1 »
هامش
( 1 ) . فهرست نسخههاى خطى كتاب خانه آية اللَّه مرعشى ، ج 5 ، ص 217 .