( 2289 ) تاريخ احوال و تذكرهء حال مولانا شيخ محمد على حزين
( ادبيات فارسى ، تذكرهء شاعران - / فارسى )
از : شيخ محمد على حزين لاهيجى ( م 1180 ق )
شرح حال خودنوشتى است كه حزين لاهيجى براى خود نوشته است . او در مقدمهء اين شرح حال تبار خود را « محمد المدعو بعلى بن ابى طالب بن عبد الله بن على بن عطاء الله بن اسماعيلبن اسحاق بن نور الدين محمد بن شهاب الدين على بن يعقوب بن عبد الواحد بن شمس الدين محمد بن احمد بن محمد بن جمال الدين على بن شيخ الاجل قدوة العارفين تاج الدين المعروف بزاهد الجيلانى » معرفى نموده است .
اين شرح حال را حزين در آخر سال 1154 ق در پنجاه و سه سالگى خود - / بنا به تصريحش در آخر همين رساله - / به اتمام رسانده و در اثناى آن گزارش هاى قابل توجهى از وقايع تاريخى ايران و هند در عصر خود ، آورده است .
عنوان مطالب اين اثر چنين است :
ديباچه ، اجداد راقم ، مجمل احوال والد راقم ، ولادت راقم در روز دو شنبه 27 ربيع الاول 1103 در اصفهان ، ذكر معدودى از افاضل معاصرين ، نهضت راقم در خدمت والد از اصفهان به گيلان ، ذكر شمه اى از احوال مملكت گيلان ، مراجعت به اصفهان ، استعلام و توغل راقم در حقايق اديان مختلفه ، سانحه انجذاب نفسانى ، سانحه احسانى ، تدوين ديوان اشعار اول ، حركت از اصفهان به دار الفضل شيراز ، حركت از شيراز به بيضا ، مراجعت به شيراز ، وصول به شولستان و جهرم . رسيدن به داراب و لار و بندر عباسى و عزم سفر حجاز و روانه شدن از راه دريا افتادن به ساحل عمان و ورود به مسقط ورود به بحرين و ورود به بندر كنك ، معاودت به شيراز ، مراجعت به اصفهان .
رحلت والد در 1127 ق ، تدوين ديوان ثالث ، حادثه اصفهان و استيلاى افاغنه ، بر آمدن راقم حروف از اصفهان به خوانسار و خرم آباد ، لشكر كشيدن روميان به تسخير حدود ايران ، جلوس محمود خان به سلطنت خراسان ، مقتول شدن شهزادگان ، ذكر بعضى از افاضل و اعيان معاصران ، روانه شدن به همدان ، ذكر صابيان ، تسخير تبريز و مقاتلهء