( 1131 ) مجموعه
اى است كه در آن رساله هايى به زبان اردو و فارسى ، چاپ شده ، بدين ترتيب :
1 - / رسالهء عروض ، اردو ( 48 ص ) ؛
2 - / چارباغ ترجمه اردوى چهار گلزار ، اردو ( 87 ص ) ؛
3 - / مجموعهء چند رساله در صرف ، فارسى ( 80 ص ) ؛
4 - / نسخهء صرف مير تكمله و تبصره ، فارسى ( ص 56 ) ؛
5 - / مجموعه نحو مير چند رساله در نحو ، فارسى و عربى ( ص 1 - / 96 )
تفصيل رساله اى فارسى اين مجموعه چنين است :
( 3 / 1131 ) مجموعه ميزان الصرف و منشعب
ناشر ( محمد عبد الرحمن شاكر مالك مطبع نظامى ) مى خواسته ميزان الصرف را به عنوان كتاب درسى طلاب به چاپ برساند لذا به مولوى الهى بخش سفارش تصحيح و تحقيق داده و او نيز اين كتاب را با دو نسخه خطى و چهار نسخه شرح شده منقح ساختند و به صلاحديد وى رسالهء منشعب را نيز بدان ملحق نمودند . بعد ناشر ، از مولوى عبدالعلى مدارسى در خواست نموده كه مباحث مغفول در ميزان الصرف را نگاشته و به كتاب اضافه كند و او نيز ملحقات و جداولى را تأليف و به مباحث صرفى اضافه نموده كه در ادامه كتاب آمده است .
ناشر در عنوان كتاب براى تبليغ چاپ حاضر عنوان كتاب را چنين آورده « مجموعه ميزان الصرف ، ضميمهء جديده ، تكملهء مفيده ، منشعب منثور ، تصاريف نافعه ، تبصره كامله ، تتمه ابواب مزيد ، منشعب منظوم ، شجر منشعب » آورده كه برخى از آنها عنوانهايى كه ناشر به تعليقات و مطالب افزوده شده آورده و در اغلب موارد از يك يا دو صفحه تجاوز نمى كند و رساله هاى اصلى اين مجموعه ميزان الصرف و المنشعب مى باشند . ناشر در ابتدا دو صفحه به فارسى به عنوان ديباچه آورده است .
1 . ديباچه
( ص 3 - / 2 )
( ادبيات عرب ، صرف - / فارسى )
از : محمد عبد الرحمن شاكر
ديباچه اى كه ناشر ( محمد عبد الرحمن شاكر مالك مطبع نظامى ) در آغاز مجموعه نوشته است .