فرهنگ اخترى - صحاح اخترى
( لغت - عربى به تركى )
اخترى ، مصطفى بن احمد ، - 968 ق
اخترى داراى دو فرهنگ است دركلمات عربى به تركى كه به ترتيب حروف اول كلمه در بيست و هشت باب و هر باب داراى فصولى تنظيم شده است و اين كتاب فرهنگ دوم مى باشد كه در برخى از نسخه ها به « فرهنگ متوسط » نامگذارى شده است .
[ مرعشى 4 / 130 ؛ مدرسه نمازى ص 214 ]
9379 ) نسخه شماره : 189 - 9 / 2
آغاز : بسمله . الحمدلله الذى شرفنا بالنطق والبيان . . . قال الفقير الضعيف . . . مصطفى بن شمس الدين قره حصارى الشهير بالاخترى . . . لما رأيت رغبت العلماء فى درك المعانى
انجام : اليهر بتشديد الراء قق برك طاش و شرب معنا سنه كلور و يقال اليهر جمع الطلح و حجارة امثال الكف اليها و صحرا مغازه كبى . ايهمو الرجل الكثير الكد . و الله اعلم بالصواب .
نستعليق ، محمد بن حسن بن سبحان ويردين ، جمعه رمضان 1062 ، عناوين و نشانيها شنگرف ، جلد : تيماج ، قهوه اى ، ضربى ، ترنج ، فرسوده ، 322 برگ ، 25 سطر ، 21 * 30 سم
فرهنگ جغتايى
( فرهنگ اصطلاحات - فارسى )
رساله كوتاهى است كه مؤلف براى تفسير لغات اشعار اميرعلى شيرنوايى وآيين چنگيزى نگاشته است . اين فرهنگ به ترتيب حروف تهجى تنظيم شده است .
9380 ) نسخه شماره : 1 / 4028 - 148 / 20
آغاز : با آنكه مصر جامع وجودش بندر مطالع يوسف دامانى است بضاعت استعداد هر كس . . . مقدمه دربيان املاء تركى وتبديل حروف تهجى بدانكه .
انجام : اين وضع را در توره جغتاى اولماش مى گويند به اين اختصار يافت اميدكه ارباب ذهن وذكاه اگر سهوى يابند به اصلاح كوشند .
نستعليق ، بى كا ، دوشنبه 8 شوال 1220 ، جلد : تيماج مشكى ، 30 برگ ، 17 سطر ، 11 * 15 سم
فرهنگ جهانگيرى
( لغت - فارسى )
جمال الدين انجو ، حسين بن حسن ، قرن 11
چنان كه خود درمقدمه اين فرهنگ تصريح نموده سى سال بعضى اوقات وبرخى از عمر خود را صرف تحقيق لغات پارسى ودرى و پهلوى واصطلاحات و غير آن نموده و از بسيارى تتبع وتفحص چندان لغات ومصطلحات به هم رسيد كه هيچ صاحب فرهنگى را دست نداده بود ليكن نظم و ترتيب آن به عللى چند به تأخير مى افتد و از بس دراين رشته تتبع كرده