ابتدا از دفترهاى ششگانه « مثنوى معنوى » مولوى هر يك صد بيت گزينش كرده و مفردات مثنوى ناميده ، سپس هر يك ازبيتها را با پنج بيت خود گزارش كرده وبدين نام خوانده است . بدون ديباچه 3600 بيت است ، درسال 940 به انجام رسانيده است .
[ منزوى 4 / 3072 ؛ فهرست آستان قدس 7 / 746 ] .
10677 ) نسخه شماره : 3116 - 126 / 16
آغاز :
طوطيان را اندر اين قندونبات * تشنگان را چشمه آب حيات
گو بيا باران نيسانست اين * مىشود گه زهر وگه در ثمين
انجام :
قطره آلوده ناپاك ما * پاك گردد اندر آن بحر صفا
حق روح پاك فخر انبيا * كن نصيب م - ا وصالت اى خدا
افتادگى ازآغاز ، نسخ ، درويش محمد بن مصطفى عشر خواه ، 1009 ، دردرگاه مولانا ، تمامى صفحات جدول شنگرف ، جلد : تيماج وعطف تيماج ضربى مجدول . ، 103 برگ ، 18 سطر ، 9 * 112 سم
گلشن راز
( عرفان و تصوف - فارسى )
شبسترى ، محمود بن عبدالكريم ، - 720 ق
به سال 717 ه - . ق . امير حسين فرزند عالم هروى هفده پرسش عرفانى درهفده بيت نزد شبسترى به تبريز فرستاده است واو بدستور پير خود بهاءالدين يعقوب تبريزى چند بيتى در پاسخ اوسروده است . سپس به آنها افزوده تا به نهصد بيت رسانده و بدين نام خوانده است . اين مثنوى به زبانهاى تركى ، انگليسى ، آلمانى و اردو ترجمه شده و آقاى احمد گلچين معانى « گلشن راز وشروح مختلف آن » را نشان داده است . اين منظومه بارها به چاپ رسيده است وشروح متعددى بر آن نگاشته اند .
[ الهيات مشهد 1 / 275 و 3 / 1004 ؛ فهرست سپهسالار 5 / 464 ؛ كتابخانه جامع گوهرشاد 2 / 533 و 2 / 614 و 3 / 1105 و 3 / 1563 ؛ مجلس 26 / 180 و 2 / 423 ؛ مشار 1315 ؛ ادبيات 1 / 400 ؛ كتابخانه ملك 4 / 698 ؛ الذريعة 18 / 226 ؛ نسخه هاى خطى فارسى ، منزوى 4 / 3073 ؛ مشارفارسى 4 / 4298 ؛ مرعشى 4 / 368 ؛ فهرست آستان قدس ص 478 ؛ نشريه نسخه هاى خطى دفتر چهارم ص 53 - 124 ؛ كشف الظنون 2 / 1505 ؛ دانشگاه تهران 8 / 548 ؛ مجموعه آثار شبسترى ص 67 ؛ دانشكده ادبيات مشهد ص 143 و 198 ؛ فهرست آستان قدس 4 / 229 و 7 / 693 و 9 / 227 - 228 و 9 / 251 و 9 / 263 و 11 / 272 - 276 و 11 / 331 ]
10678 ) نسخه شماره : 7 / 517 - 137 / 3
آغاز :
به نام آنكه جان را فكرت آموخت * چراغ دل به نور جان برافروخت
انجام :
بنام خويش كردم ختم پايان * الهى عاقبت محمود گردان
نستعليق ، لطف الله ولد محمد ذاكر ، 7 رمضان 1250 ، بدون جلد ، 51 برگ ، 14 سطر