كه مختوم است بقصيده يى كوتاه درمدح شاه نعمة الله يزدى معروف به باقى نواده شاه نعمة الله ولى و ثناى شاه طهماسب صفوى و از آنهاست :
اختر برج سعادت آفتاب بى زوال * شاه باقى نعمة الله نور چشم انس وجان
اينچنين شاهى كه وصفش شمه يى گفتم بود * خلق عالم تابعش او تابع صاحبقران
مؤلف درين كتاب مسائلى طرح كرده و جواب هر يك را بطرق مختلف مذكور داشته و در تاريخ ختم كتاب گفته است :
شد تمام اين كتاب و هست اميد * كه در آيد به چشم اهل نظر
سعى كردم بسى و كوشيدم * تا ز تاريخ باشدش زيور
آخر الامر يافتم تاريخ * هم بتوفيق خالق اكبر
« راستى در حساب » تاريخ است * در همه كار راستى بهتر
946 . ( احمد گلچين معانى )
[ نسخه هاى خطى فارسى ، منزوى 1 / 170 الذريعة 7 / 224 كتابخانه جامع گوهرشاد 3 / 1113 فهرست آستان قدس 8 / 142 - 145 ]
5293 ) نسخه شماره : 2 / 689 - 159 / 4
آغاز : بسمله رب وفقنى لاتمامه نحمدك يا اسرع الحاسبين ونشكرك يا محاسب يوم الدين . . . بعد از حمد و سپاس وشكر بى حد وقياس تصوير ضمير منير اكسير تأثير ارباب فضل و كمال
انجام : اين است خلاصه آنچه در باب حساب از كتب متفرقه درين كتاب جمع نموده اميدوارست كه منظور نظر كيميا اثر اهل فهم وادراك گردد . تاريخ اتمام كتاب . . .
راستى درحساب تاريخ است * در همه كار راستى بهتر
از اول تا آخر ، نستعليق ، بى كا ، جاى عناوين خالى مانده ، اوراق آخر نسخه ( 4 برگ ) در صحافى جابجا و در اول نسخه قرار گرفته است ، بدون جلد
خلاصة الحساب
( رياضيات - عربى )
شيخ بهائى ، محمد بن حسين ، 953 - 1031 ق
مختصرى است درمسائل مهم حساب كه اول قاعده را ذكر كرده وسپس چند مثال براى تمرين ذكر مىكند ، اين كتاب به سلطان حمزه بهادرخان يا سلطان حسن بهادرخان دو برادر شاه عباس صفوى تقديم شده - چنانچه در بعضى نسخه ها آمده است - اين كتاب مشتمل بر مقدمه وده باب وخاتمه مى باشد با اين عناوين : مقدمه در تعريف علم حساب باب 1 - درحساب صحاح شش فصل 2 - در حساب كسر سه مقدمه و شش فصل 3 - در استخراج مجهولات از راه تناسب 4 - در استخراج مجهولات از طريق حساب خطايين 5 - دراستخراج مجهولات از طريق عكس 6 - در مساحت در يك مقدمه و سه فصل 7 - در توابع مساحت 8 -