رسالت و شرح حال صناعت كلام و فقه و كيفيت خدمت آنها مرملت را و بيان صنايع و وقايع متعلقه به اين مقام و فى الحقيقة اين رساله ترجمه ايست از مقالات شافيه قدماء حكماء و نتيجه ايست از مقدمات كليه ايشان قدس الله تعالى ارواحهم و حقير را دخلى بيش از ترتيب تاليفى و تنظيم و تنسيق كتابى نيست مگر شرذمه قليلى » . رساله ضمن يك مقدمه و 19 فصل صورت گرفته و عناوين آنها عربى است : مقدمة در بيان شرح صناعات خمسه منطقيه فصل 1 - فى بيان وجود الحروف المعجمة و الاصوات و فى بيان السبب الاول لاختلاف الالسنة 2 - فى بيان سبب وقوع التركيبات و التاليفات اللفظيه فى حروف المعجمة و كيفية مهمية الالفاظ و تداولها بين الامم 3 - فى بيان آخر مراتب المكالمات و المحاورات و ابتداء شروعها فى الاستعارات و الصناعات 4 - فى بيان حدوث صناعة الخطابة و صناعة العشر و ما يتعلق بهما 5 - فى بيان حدوث صناعة الكتابة و سبب حدوثها و ضرورة وجودها 6 - فى بيان حدوث صناعة اهل اللغة و ما يتعلق بهذا الموضع 7 - فى بيان حدوث صناعة الجدل و صناعة السوفسطيقا 8 - فى بيان ظهور لوامع صناعة البرهان من مشارق العرفان 9 - فى بيان سطوع انوار النبوة من آفاق انفس العباد و ظهور آثار الهداية من مظاهر الرشاد 10 - فى بيان وجوب تقدم الحكمة بحسب الزمان على النبوة 11 - فى بيان لمية وجود الانبياء عليهم السلام و سلاطين الاعصار و بيان احتياج كل واحد منهما الى الاخر فى تحصيل النظام بين امور الجمهور 12 - فى كيفية تعليم الانبياء عليهم السلام و ارشادهم للجمهور 13 - فى الاقتصائ عن الحكاية الغريبة الموعود ذكرها التى نقلها افلاطون الالهى فى كتابه المعروف بالنواميس 14 - فى بيان حدوث صناعة الكلام و صناعة الفقه و تحقيق حالها و منزلتهما 15 - فى بيان الفرق بين صناعه الفقه و صناعة الكلام و بيان طرق ذب المتكلمين عن المال 16 - فى بيان تقدم الصناعات المذكورة و تاخرها بحسب الشرافة و المرتبة و الزمان 17 - فى تحقيق معنى الخاص و بيان ان الصناعات المذكورة ايها مستحقة لهذا الاسم بحسب نفس الامر 18 - فى بيان بعض معانى الخفية المتعلقة بالحكمة و الملة 19 - فى بيان الفروق التى وقعت بين النواميس الالهية يعنى الشريعة النبوية و السياسات العرفية السلطانية و امتياز كل واحد منهما عن الاخر . ( مهدى ولايى )
[ منزوى 1 / 647 ؛ الذريعه 7 / 34 و 2 / 51 ؛ آية الله فاضل خوانسارى 1 / 214 ؛ فهرست آستان قدس 4 / 17 ]
1043 ) نسخه شماره : 4131 - 51 / 21
آغاز : الحمد لوليه وبحول الله وقوة الله تعالى و صلى الله على النبى محمد وآله . غرض از اين رساله بيان صناعت است و منفعت صناعت و اختلاف صنايع درمنافع . . .
انجام : يا در اصل جوهر لفظ افتد چون الفاظ غريب به كار بردن يا در خارج لفظ
افتادگى ازانجام ، تحريرى ، بى كا ، وقف درسال 1240 ، جلد : مقوا ، 37 برگ ، 19 سطر ، 11 * 21 سم
فهرست نسخه هاى خطى كتابخانه عمومى آيت الله العظمى گلپايگانى قم ( فارسى ) — صفحة 347
مساهمون: على صدرائى خوئى
ص٣٤٧