كاتب متن : نامعلوم
تاريخ كتابت متن : قرن دوازدهم
تعداد برگها : 323 برگ
تعداد سطور : در مأخذ ذكر نشده
اندازهء كتاب : 31 * 19
اندازهء نوشته : در مأخذ ذكر نشده
مأخذ : فهرست ميكروفيلمهاى موزهء ملى ، ص 73 .
417 . تاج التراجم موسوم به موائد الرحمان فىترجمةالقرآن
تاريخ ترجمه : قرن دوازدهم
مترجم : جمالالدين محمد بن حسين خوانسارى ( متوفاى 26 رمضان 1125 ق )
ترجمهاى است از قرآن كريم كه به دستور نادر شاه افشار ( جلوس 1148 - / فوت 1160 ق ) انجام گرفته است .
از اين ترجمه در فهارس نسخههاى خطى اثرى به چشم نمىخورد و براى اولين بار در بمبئى با عنوان تاج التراجم موسوم به موائد الرحمان و فرمان يزدان فى ترجمة القرآن منتشر گرديد . « 1 » در مقدمهء آن مترجم در بارهء انگيزهء خود از ترجمه چنين مىنويسد :
« فرمانفرماى سلاطين زمين . . . و قلبهء جهان و جهانيان ظل سبحان و نادر دوران . . . به اين ذرهء خاكسار بى وجود شفقت مرحمت فرمود كه اين احقر بندگان آستان آسمان بنيان وارد دارالسلطنهء اصفهان و علماء يهود و نصارى را با كتابهاى معتبر ايشان جمع ، وكتب اربعه سماويه را كه عبارت از تورات و زبور و انجيل و قرآن مجيد باشد به لغت فارسى به الفاظ مظاهره و عبارات واضحه به همان ترتيب اصل بى زياده و نقصان محترز از اطناب و تطويل و شرح و تفصيل نقل نمايد .
بعد از ورود به دارالسلطنهء مزبوره و به تقديم رسانيدن خدمت مرجوعه در ترجمهء تورات « 2 » و انجيل و زبور به نحو مقرر . . . قرآن حكيم و تنزيل عزيز رحيم را كه خاتمهء كتب مقدسهء منزلهء سماويه است چنان كه حسب الامر الاعلى مقرر شده ، به قدر وسع و امكان ، بى زياده و نقصان بلكه لفظ به لفظ . . . از لغت عربى به زبان فارسى ترجمه و نقل نمود » .
عدهاى با توجه به اين كه اين كتاب به نام نادرشاه تأليف شده ، نسبت آن را به آقاجمال خوانسارى فرزند آقا حسين خوانسارى درست نمىدانند .
شيخ آقا بزرگ تهرانى در الذريعه به نقل از امل الآمل ترجمهء قرآنى را از آقا حسين خوانسارى ذكر نموده است . « 3 »
هامش
( 1 ) . به اهتمام ميرزا محمد ملك الكتاب شيرازى در 368 + / 20 صفحه ، قطع وزيرى بزرگ ، سال 1868 م / 1251 ش ، در چاپ مذكور اين ترجمه به جمالالدين خوانسارى نسبت داده شده است
( 2 ) . نسخهاى از اين ترجمهء تورات در كتابخانهء وزيرى يزد نگهدارى مىشود در آنجا نيز مترجم عنوان نموده كه : به دستور پادشاه به اصفهان آمدم تا تورات و انجيل و قرآن به دستيارى من به فارسى در آيد ، و در ترجمهء تورات از متن عبرى و عربى بهره بردهام . « فهرست وزيرى ، ج 1 ، ص 189 ؛ نشريهء نسخههاى خطى دانشگاه تهران ، دفتر چهارم ، ص 379 و دفتر هشتم ، ص 31 »
( 3 ) . نص عبارت شيخ آقا بزرگ چنين است : « ترجمة القرآن للمحقق آقا حسين بن جمال الدين الخوانسارى ( المتوفى 1099 ) ، ذكره فى أمل الآمل ، لكن انكر عليه صاحب الرياض و قال : انى سئلت المحقق نفسه عن تصانيفه و كذلك سألت ولده آقا جمال عن تصانيف ابيه فلم يذكر واحد منهما ترجمة القرآن فيما ذكر ، من التصانيف له . اقول : شهادة صاحب أمل الآمل بالاثبات مقدم على قول صاحب الرياض بعدم ذكرهما له ، اذ لعلهما نسيا ذكره لكن صاحب الأمل رآه . و فى فهرس مدرسة سپهسالار الجديدة ذكر ان هذه الترجمة الفارسية طبعت بالهند » . الذريعه ، ج 4 ، ص 126 . براى اطلاع بيشتر ر . ك : رياض العلماء ، ج 2 ، ص 57 ؛ ريحانة الادب ، ج 3 ، ص 487 ؛ كتابنامهء بزرگ قرآن كريم ، ج 4 ، ص 1521 و 1528 ؛ مرآت الكتب ، ج 2 ، ص 142