آيت اللّه سيد اسماعيل مرعشى از علما و مجتهدان ساكن تهران ( وفات 1383 ه . ش ) از ديگر شاگردان آيت اللّه آقا ميرزا حبيب اللّه اشتهاردى در شهر سامرا مىفرمود : « به درس سطح عالى [ كفايه ] آقا ميرزا حبيب اللّه اشتهاردى مىرفتم ، روزى در درس اصول ، در بحث الفاظ سخن از ( معنى حرفى ) به ميان آمد ، ايشان فرمودند : استاد ما شريعت اصفهانى وقتى كه در باره معنى حرفى - كه يك بحث كم فائده است - بحث مىكرد ، فرمود : خارجىها هواپيما ساختهاند و اكنون ( در جنگ جهانى اوّل ) عراق را بمباران مىكنند و ما در اينجا مىخواهيم چند روز درباره معنى حرفى ، كه بحث كم فائده است به بحث بپردازيم و چند روز وقت خود را در اين مورد بگذرانيم و آن وقت با خيال راحت شب سرمان را روى متكّا نهاده و با اين فكر بخوابيم و خيالمان راحت باشد كه كارى كردهايم . « 1 »
منظورش اين بود كه نبايد وقت عزير را در امور غير لازم گذراند و هر كار مىكنيم بايد مفيد باشد .
حجة الاسلام ميرزا على عسكرى فرزند دانشمند آيت اللّه اشتهاردى مىگفت :
« چهار نفر از علما و مراجع نجف اشرف ، به پدرم آقا ميرزا حبيب اللّه اجازه اجتهاد دادند و يكى از آنها آن اجازه اجتهادى است كه آيت اللّه العظمى سيد ابو الحسن اصفهانى رحمهالله به ايشان در سن جوانى داده است . » « 2 »
ايشان در حدود 1340 ه . ق . به امر آيت اللّه العظمى سيد ابو الحسن اصفهانى به سامرا مهاجرت نمودند تا حوزه علميّه اين شهر را تقويت كنند ، حوزه علميه اين شهر چنان كه اشاره شد در عصر ميرزاى بزرگ شيرازى تشكيل شده بود ، و با رحلت ايشان بيم آن مىرفت كه از رونق بيفتد .
آيت اللّه ميرزا محمّد تقى شيرازى براى حفظ رونق حوزه ، از مدرسان عالى مقام حوزه علميه نجف اشرف ، دعوت كرد به سامرا هجرت كنند ، جمعى از اساتيد به اين دعوت لبّيك گفتند و هجرت كردند و پس از رحلت آيت اللّه شيخ
هامش
( 1 ) . ستارگان حرم ، محمّد مهدى اشتهاردى ، ص 127 ، چ قم انتشارات زائر .
( 2 ) . همان كتاب ، ص 128 .