رسول خدا ( ص ) همواره به مسئله زمامدارى بعد از خودش ، از همان ابتداى بعثت ، ميانديشيد ؛ به ويژه در نخستين روزى كه از پيروان خود براى تشكيل جامعهء اسلامى بيعت ميگرفت ، توجه حضرتش به اين امر مهم و حساس كاملًا آشكار بوده است .
چاره انديشى رسول خدا ( ص ) را در بارهء جانشينى پس از خود ، بخارى و مسلم در صحيح خود ، و نسائى و ابن ماجه در سنن خويش ، و مالك در الموطأ ، و احمد بن حنبل در مسند خود ، و ديگران در كتابهايشان آوردهاند . ما در اين جا سخن بخارى را از صحيح او نقل ميكنيم . او مينويسد :
عبادة بن صامت گفت : ما با رسول خدا ( ص ) بر اين اساس به بيعت كرديم كه در تنگى و فراخى و غم و شادى ، مطيع و فرمانبردار حضرتش باشيم و بر سر فرمانروايى با اهلش به ستيزه برنخيزيم . « 1 »
هامش
( 1 ) . صحيح بخارى ، كتاب الاحكام ، باب كيف يبايع الامام الناس ، ج 4 ، ص 163 ، ح 1 ؛ لفظ « العسر و اليسر » ( تنگى و فراخى ) در صحيح مسلم ، كتاب الامارة ، باب وجوب طاعة الامراء فى غير معصية و تحريمها فى المعصية ، ح 41 ، و 42 ؛ سنن نسائى ، كتاب البيعة ، باب البيعة على أن لا ننازع الامر اهله ؛ سنن ابن ماجه ، كتاب الجهاد ، باب البيعة ، ح 2866 ؛ موطأ مالك ، كتاب الجهاد ، باب الترغيب فى الجهاد ، ح 5 ؛ مسند احمد ج 5 ، ص 314 و 319 و 321 و ج 4 ، ص 411 ؛ شرح حال عبادة بن صامت در سير اعلام النبلاء ، ج 2 ، ص 3 و تهذيب ابن عساكر ، ج 7 ، ص 207 - 219 آمده است .