ك
كائنات -
كائنات در مقابل مبدعات است و در موارد مختلف با قيد و مضافاليه خاصى به كار برده مىشود مثلا گفته مىشود « كائنات ارضيه » و يا « عنصريه » و يا « معدنيه » و « نباتيه » و حيوانيه و « كائنات متعاقبه » و بالجمله موجودات عالم جسمانى را اعم از عناصر و معادن و حيوانات و نباتات كائنات گويند و گاه كائنات به معنى اعم اطلاق بر تمام موجودات مىشود . « 1 »
كامل -
آنكه به مرحلهء كمال رسيده باشد .
انسان كامل .
كتاب -
تمام موجودات عالم از جهت آن كه مظهر الهى بوده و مرقوم و مكتوب است در آنها آثار وجودى حق ، كتب و صحف الهىاند صدرا گويد : انسان نسخهء مختصر عالم بزرگ و جهان وجود است كه « كتبه ايدى الرحمن الذى كتب على نفسه الرحمة » و تمام آنچه در عالم كبير هست نمونهء آن در نفس انسانى موجود است و بلكه نفس انسان مظهر صقع ربوبى و عالم لاهوت نيز مىباشد و بعدا بيان خواهد شد كه تمام افعال و حركات و آنچه را انسان انجام مىدهد آثارى در كتاب نفس مىگذارد و روز حشر كه حجب بر طرف گردد ظاهر و هويدا شده اگر خوب « خوب » و اگر بد « بد » كه فرمود
« فَأَمَّا مَنْ أُوتِيَ كِتابَهُ بِيَمِينِهِ »
. و مراد از كتاب مبين كه
« لا رَطْبٍ وَ لا يابِسٍ إِلَّا فِي كِتابٍ مُبِينٍ »
فرمود نفوس ناطقه كليه است . « 2 » ملا صدرا در تفسير آيهء نور گويد : « 3 » انسان كامل كتاب جامع آيات حق است و محلى است كه همهء حقايق عقول و نفوس در آن منطوى است و كلمهء كاملهاى است مملو از فنون و علم ، و نسخهء مكتوبى است از مثال كن فيكون و آن ( انسان كامل ) امر وارد به واسطه كاف و نون است ، مظهر اسم اللَّه اعظم است ، جامع جميع اسما است از جهت روح و عقلش قلم اعلى است كه ام الكتاب ناميدهاند و از جهت قلب حقيقى او يعنى نفس ناطقهء او كتاب لوح محفوظ است و از حيث نفس حيوانى او ، دفتر جسمانى است .
كتاب المحو و الاثبات -
ملا صدرا مراتب علم خداوند را به اشياء عبارت از عنايت او و قضاى او مىداند كه از آن تعبيرات ديگرى هم شده است از جمله ام الكتاب و قدر و كتاب المحو و الاثبات چنانكه فرمودند
« يَمْحُوا اللَّهُ
هامش
( 1 ) اسفار ، ج 8 ، ص 105 و رسائل ، صص 224 .
( 2 ) همان ، ج 1 ، سفر 3 ، صص 290 - 291 .
( 3 ) تفسير آيهء نور ، ص 175 .