صدر ، محمد باقر ، دروس فى علم الاصول ، ج 2 ، ص 259 .
ذهنى تهرانى ، محمد جواد ، تحرير الفصول ، ج 2 ، ص 741 .
نائينى ، محمد حسين ، فوائد الاصول ، ج 1 ، ص 271 و 288 .
مكارم شيرازى ، ناصر ، انوار الاصول ، ج 1 ، ص 358 .
ولايى ، عيسى ، فرهنگ تشريحى اصطلاحات اصول ، ص 340 .
شهابى ، محمود ، تقريرات اصول ، جزء 2 ، ص 67 .
مشكينى ، على ، اصطلاحات الاصول ، ص 257 .
شيرازى ، محمد ، الوصول الى كفاية الاصول ، ج 2 ، ص ( 26 - 25 ) .
طباطبايى قمى ، تقى ، آراؤنا فى اصول الفقه ، ج 1 ، ص 132 .
محمدى ، ابو الحسن ، مبانى استنباط حقوق اسلامى يا اصول فقه ، ص 213 .
بروجردى ، حسين ، نهاية الاصول ، ص 158 .
عراقى ، ضياء الدين ، نهاية الافكار ، ج 1 ، ص 271 .
عراقى ، ضياء الدين ، منهاج الاصول ، ج 1 ، ص ( 284 - 282 ) .
آخوند خراسانى ، محمد كاظم بن حسين ، كفاية الاصول ، ص 117 .
خمينى ، مصطفى ، تحريرات فى الاصول ، ج 1 ، ص 417 .
فاضل لنكرانى ، محمد ، سيرى كامل در اصول فقه ، ج 4 ، ص ( 549 - 544 ) .
فاضل لنكرانى ، محمد ، كفاية الاصول ، ج 2 ، ص ( 185 - 184 ) .
مقدمه غير اختيارى
مقدمه غير متوقف بر اراده مكلف در تحقق آن مقدمه غير اختيارى ، مقدمهاى است كه اختيار و اراده مكلف ، در تحصيل آن مؤثر نيست ، مانند : بلوغ نسبت به تكاليف ، و وقت براى وجوب نماز .
جزايرى ، محمد جعفر ، منتهى الدراية فى توضيح الكفاية ، ج 2 ، ص 205 .
عراقى ، ضياء الدين ، نهاية الافكار ، ج 1 ، ص ( 305 - 304 ) .
شيرازى ، محمد ، الوصول الى كفاية الاصول ، ج 2 ، ص 79 .
اصفهانى ، محمد حسين ، الفصول الغروية فى الاصول الفقهية ، ص 80 .
فاضل لنكرانى ، محمد ، كفاية الاصول ، ج 2 ، ص 256 .
فاضل لنكرانى ، محمد ، سيرى كامل در اصول فقه ، ج 5 ، ص ( 183 - 182 ) .
مقدمه غير توليدى
مقدمه قابل انفكاك از ذى المقدمه مقدمه غير توليدى ، مقدمهاى است كه علت تامه و يا جزء اخير علت تامه براى وجود ذى المقدمه نمىباشد ، بلكه وجود آن ، شرط وجود ذى المقدمه است ، ولى با وجود يافتن آن ، وجود ذى المقدمه ضرورت نمىيابد ، مانند : طهارت براى نماز ، كه با تحقق طهارت ، تحقق نماز ضرورى نيست و مكلف پس از وضو مىتواند نماز را بهجا آورد يا نياورد ؛ يا مانند حج كه پس از انجام تمام مقدمات آن همچون پيمودن راه ، شخص بايد نيت حج كند و اعمال را بهجا آورد ؛ يعنى با انجام مقدمه ، به طور قهرى ذى المقدمه ( حج ) حاصل نمىگردد .
نيز ر . ك : واجب غير توليدى .
خمينى ، روح الله ، تهذيب الاصول ، ج 1 ، ص 282 .
مكارم شيرازى ، ناصر ، انوار الاصول ، ج 1 ، ص 444 .
آخوند خراسانى ، محمد كاظم بن حسين ، كفاية الاصول ، ص 145 .
حكيم ، محمد سعيد ، المحكم فى اصول الفقه ، ج 2 ، ص 266 .
ولايى ، عيسى ، فرهنگ تشريحى اصطلاحات اصول ، ص 337 .
فاضل لنكرانى ، محمد ، سيرى كامل در اصول فقه ، ج 5 ، ص ( 619 - 615 ) .
مقدمه غير مفوته
ر . ك : مقدمه موسّعه
مقدمه غير مقدور
مقدمه خارج از قدرت مكلف مقدمه غير مقدور ، مقدمهاى است كه مكلف به واسطه وجود مانعى ، بر انجام آن توانا نيست ، مانند : پيمودن مسافت براى انجام حج ، كه شخص به دليل مرضى يا به خاطر وجود راهزنان مسلح در راه ، قدرت انجام آن را ندارد .
ميرزاى قمى ، ابو القاسم بن محمد حسن ، قوانين الاصول ، ج 1 ، ص 101 .
رشتى ، حبيب الله بن محمد على ، بدائع الافكار ، ص 303 .
اصفهانى ، محمد حسين ، الفصول الغروية فى الاصول الفقهية ، ص 82 .
اعتمادى ، مصطفى ، موضح القوانين ، ص 170 .
شعرانى ، ابو الحسن ، المدخل الى عذب المنهل ، ص ( 237 - 236 ) .
مقدمه غير موصله
مقدمه حاصل شده بدون تحقق ذى المقدمه مقدمه غير موصله ، مقدمهاى است كه بعد از تحقق آن در خارج ، ذى المقدمه ( واجب ) در خارج محقق نمىگردد ، خواه قصد وصول به ذى المقدمه باشد يا نباشد .
توضيح :
درباره مقدمه واجب چند ديدگاه وجود دارد ؛ برخى خود مقدمه را واجب مىدانند ، اما بعضى مقدمه به قصد وصول به ذى المقدمه را واجب مىدانند خواه ذى المقدمه در خارج محقق گردد يا نگردد ( نظر منسوب به شيخ انصارى » ) . برخى نيز مقدمهاى را واجب مىدانند كه ايصال خارجى به ذى المقدمه داشته باشد و بعد از تحقق آن ، ذى المقدمه نيز محقق گردد ، خواه قصد وصول به آن شده باشد يا نشده باشد ، كه اين مقدمه را مقدمه موصله و غير آن را مقدمه غير موصله مىگويند ( نظر منسوب به صاحب فصول ) .
نكته :
مرحوم « صاحب معالم » نظرى دارد كه نتيجه آن با ديدگاه شيخ در لزوم قصد وصول ، يكى است ، هرچند كه او اين قصد را قيد وجوب دانسته و شيخ آن را قيد واجب مىداند .