تكاليف مجهول
ر . ك : تكليف مجهول
تكاليف محتمل
ر . ك : تكليف محتمل
تكاليف مشروط
ر . ك : تكليف مشروط
تكاليف مشكوك
ر . ك : تكليف مشكوك
تكاليف مظنون
ر . ك : تكليف مظنون
تكاليف معدومين
ر . ك : تكليف معدومين
تكليف آزمايشى
ر . ك : تكليف امتحانى
تكليف اختيارى
ر . ك : احكام واقعى اولى .
تكليف ارشادى
ر . ك : احكام ارشادى .
تكليف استقلالى
ر . ك : احكام استقلالى .
تكليف اضطرارى
ر . ك : احكام اضطرارى .
تكليف امتحانى
امر و نهى كردن بدون اراده جدّى به تحقق متعلق در خارج تكليف امتحانى ، مقابل تكليف جدى بوده و به تكليفى گفته مىشود كه اراده جدى مولا به انجام متعلق آن در خارج تعلق نگرفته است ، هرچند در اين تكليف ، بعث برانگيختن مكلف به سوى مطلوب و زجر منع مكلف از انجام منهى عنه وجود دارد ، مانند : امر خداوند به حضرت ابراهيم عليه السّلام مبنى بر قربانى كردن فرزندش ، كه حضرت ابراهيم به آن مأمور و ترغيب شد ، ولى از آنجا كه اراده جدى مولا به انجام مأمور به در خارج تعلق نگرفته بود ، اين كار انجام نگرفت .
برخى معتقدند در تكاليف امتحانى ، طلب حقيقى كه باعث ايجاد داعى در مكلف ، به ترك و يا انجام فعل باشد ، وجود ندارد .
جزايرى ، محمد جعفر ، منتهى الدراية فى توضيح الكفاية ، ج 3 ، ص 583 .
نائينى ، محمد حسين ، فوائد الاصول ، ج 1 ، 2 ، ص 134 .
تكليف انحلالى
ر . ك : احكام انحلالى .
تكليف انشايى
ر . ك : احكام انشائى .
تكليف ايجابى
ر . ك : وجوب
تكليف بعثى
امر و نهى كردن به غرض تحقق متعلّق در خارج به وسيله مكلّف تكليف بعثى ، مقابل تكليف تسجيلى است . وقتى مولا مصلحتى را در فعلى تشخيص مىدهد ، مكلّفان را به انجام آن در خارج تكليف مىكند ؛ حال اگر مولا بداند كه برخى مكلّفان به اين تكليف عمل مىكنند ، غرض وى از تكليف نسبت به اين عده ، برانگيختن آنها براى انجام متعلق تكليف در خارج است ؛ اين تكليف را « تكليف بعثى » مىگويند . اما اگر مولا بداند كه عدهاى از مكلّفان به اين تكليف عمل نخواهند كرد ، غرض وى از تكليف نسبت به آنها ، حصول فعل مأمور به در خارج نيست ، زيرا نسبت به عدم حصول آن علم دارد ، بلكه غرض او ، تسجيل و اتمام حجّت بر آنها است ؛ اين تكليف را « تكليف تسجيلى » مىگويند .
ظاهر كلام صاحب معالم در بحث « مقدمه واجب » اين است كه وجوب مقدمه واجب بر مكلف ، مشروط به اراده ذى المقدّمه توسط او است . در توجيه ظاهر اين كلام كه ديگران آن را باطل دانستهاند نظرياتى بيان شده است . و صاحب كتاب « بدائع الأفكار » اين تقسيمبندى ( تكليف يا بعثى است يا تسجيلى ) را ارائه كرده است .
رشتى ، حبيب اللّه بن محمد على ، بدائع الافكار ، ص 341 .
جزايرى ، محمد جعفر ، منتهى الدراية فى توضيح الكفاية ، ج 2 ، ص ( 283 - 282 ) .
تكليف بما لا يطاق
تكليف كردن به امر خارج از طاقت مكلّف تكليف بما لا يطاق ، تكليفى است كه تحمل آن از حدود قدرت و توانايى مكلف خارج مىباشد ؛ به بيان ديگر ، انجام آن براى مكلف يا بسيار دشوار و رنجآور و يا محال عادى و عقلى ) است ؛ مثل : تكليف به وجوب روزه براى مريض درحالىكه قادر به انجام آن نيست و يا تكليف انسان به پرواز كردن .
نكته اول :
تكليف ما لا يطاق در صورتى كه موجب رنج و مشقت زياد براى مكلف شود ، مشمول قاعده عسر و حرج مىباشد .
نكته دوم :
تكليف ما لا يطاق قبيح است ، هرچند فى نفسه محال نيست .