« جون » مىگويند . « 1 » برخى نيز اسباب اشتراك را تنها وضع و تداخل زبانهاى مختلف مىدانند . « 2 »
استعمال لفظ در بيش از يك معنى :
در بحث اشتراك در دو مورد اتفاق وجود دارد .
1 - استعمال لفظ مشترك در يك معنى جايز است ولى به شرط اينكه با كمك قرينه باشد .
2 - استعمال لفظ مشترك در تمام معانى و به اعتبار مجموع جايز است ، هرچند اين استعمال مجازى است ، چون استعمال لفظ در غير موضوع له آن است .
ولى بحث و اختلاف در اين است كه آيا گوينده مىتواند يك لفظ را در دو يا چند معنى استعمال كند ، به گونهاى كه هركدام از معانى بالخصوص و شخصا مراد و مقصود باشند و چنان باشد كه لفظ را نسبت به هركدام از معانى ملاحظه كرديم ، گويا فقط در همين معنى استعمال شده است ؟
البته بايد گفت : مراد از جواز و عدم جواز در دو صورت قابل تصور است :
الف : امكان و امتناع عقلى :
يعنى : آيا از نظر عقل چنين استعمالى ممكن است يا غير ممكن و مستلزم محال ؟
ب : جواز لغوى :
يعنى آيا چنين استعمالى بر اساس وضع لغت و قواعد محاوره درست
هامش
( 1 ) اصول الفقه خضرى ، ص 144 - 145 .
( 2 ) المحاضرات ، ج 1 ، ص 205 . و البته قسم سوم از اسباب چهارگانه ، منقول است نه مشترك .