1 - استصحاب در شبههء موضوعيه :
هرگاه شك در بقاى شيئى ناشى از اشتباه امور خارجى باشد . مثل اينكه شك كنيم در بقاى طهارت به خاطر شك در ملاقات و عدم ملاقات لباس با نجاست .
2 - استصحاب در شبههء حكميه :
هرگاه شك در بقاى شيئى ناشى از عدم وجود نص بر بقا يا اجمال نص و يا تعارض دو نص باشد . مانند اينكه شك كنيم در بقاى نجاست آب متغير ، بعد از زوال تغيّر ، و شك هم ناشى از عدم وجود دليل بر بقاى نجاست باشد . و مانند اينكه شك كنيم در بقاى وجوب روزه بعد از استتار قرص خورشيد و قبل از رفتن قرمزى سمت مشرق و شك هم ناشى از اجمال دليل باشد كه فرموده :
ثُمَّ أَتِمُّوا الصِّيامَ إِلَى اللَّيْلِ
« 1 » و دليل مردد باشد بين اينكه ابتداى آن استتار خورشيد است يا رفتن قرمزى سمت مشرق . و مانند اينكه شك كنيم در بقاى وجوب و عدم وجوب نماز جمعه در زمان غيبت ، و شك ناشى از تعارض دو دليل باشد .
3 - استصحاب در صورت ظن به بقا .
4 - استصحاب در صورت ظن به ارتفاع .
5 - استصحاب در صورت شك مساوى در بقا و ارتفاع .
مانند اينكه علم داشته باشيم كه خالد روز پنجشنبه زنده بود و اكنون كه روز جمعه است نسبت به زنده بودن وى ترديد داشته باشيم . اگر احتمال زنده
هامش
( 1 ) البقرة ، 187 .