سياق نفى يا نهى و اسم جنس معرّف به الف و لام استغراق . « 1 »
- اقسام عموم :
عموم ، به اعتبار تعلّق حكم به آن ، سه قسم است :
1 - عموم استغراقى : عموم استغراقى يا افرادى وقتى است كه فرد فرد افراد عام به صورت مستقل موضوع حكم باشند ، به گونهاى كه براى هر فرد از افراد ، امتثال يا عصيان خاص وجود داشته باشد . مثلا اگر مولى بگويد : همهى علما را اكرام كن ، و در شهر صد عالم وجود داشته باشد و مكلّف نود و نه عالم را اكرام كند و يكى را اكرام نكند ، در اين صورت ، نسبت به نود و نه عالم امتثال صورت گرفته و نسبت به يك عالم عصيان تحقق يافته است .
2 - عموم مجموعى : هرگاه حكم به مجموع ، به اعتبار مجموع بودن تعلّق گيرد ، عموم را مجموعى گويند . به عبارت ديگر : در اينجا مجموع به عنوان يك موضوع ، متعلق حكم قرار گرفته است ، به گونهاى كه امتثال مجموع ، يك امتثال محسوب مىشود . ولى اگر يكى از افراد اين مجموع ترك شود ، اصلا امتثال صورت نگرفته است .
مثل ايمان به ائمهى معصومين عليهم السّلام كه تنها در صورت ايمان به همهى ايشان مورد قبول است ، ولى اگر كسى يكى از ائمهى معصومين عليهم السّلام ايمان نداشته باشد ، مانند كسى است كه اصلا ايمان به هيچ امامى نياورده است .
3 - عموم بدلى : عموم بدلى وقتى است كه عامى به عنوان موضوع حكم
هامش
( 1 ) اصول الفقه ، ج 1 ، ص 130 .