موجب برائت ذمه نمىشود . « 1 »
2 - زنده بودن :
آيا زنده بودن از شرايط مرجع تقليد است ؟
سه قول وجود دارد : 1 - تقليد از مجتهد مرده جايز است ؛ چه تقليد ابتدايى باشد ، و چه بقا بر تقليد باشد . اين قول به گروهى از اهل تسنن و اخباريين از اماميه و محقق قمى قدّس سرّه ، از مجتهدين ، نسبت داده شده است . « 2 » 2 - تقليد از ميّت جايز نيست مطلقا . 3 - تقليد ابتدايى از مجتهد مرده جايز نيست . ولى بقا بر تقليد جايز است . « 3 »
مقتضاى اصل ، عدم حجيّت قول و نظر هركس براى ديگران است مگر مواردى كه از اين اصل استثنا شده باشد و آنچه همگى اتفاق دارند بر خارج شدن آن از اصل كلى ، همانا تقليد از مجتهد زنده است . بقيه موارد ، مانند تقليد از مجتهد مرده ، ضمن همان اصل باقى مىمانند .
- مقتضاى ادلهى اجتهادى :
هامش
( 1 ) البته به روايات نيز استناد شده است . ولى مهمترين دليل بر لزوم تقليد از اعلم همان سيره عقلاء است .
همان منابع ، ص 134 و 152 .
( 2 ) مطارح الانظار ، ص 252 .
( 3 ) البته تفاصيل ديگرى نيز بيان شده ، ولى در واقع برگشت مىكنند به همين سه قول . مانند تفصيل
فاضل تونى . ايشان مىگويد : اگر مجتهد كسى باشد كه بدانيد جز بر اساس منطوق و مدلول صريح ادله فتوا نمىدهد ، مانند ابن بابويه و ساير قدماء ، در اين صورت تقليد از او جايز است . زنده باشد يا مرده ، ولى اگر كسى باشد كه اينچنين نيست و به لوازم غير بيّن و جزئياتى كه مندرج بودن آنها روشن نيست
عمل مىكند ، تقليد از او مشكل است ؛ زنده باشد يا مرده . الوافية ، ص 307 .