شرعى ملاحظه نشود .
2 - برخى از افعال را عقل مستقلا حكم به حسن يا قبح آنها مىكند مانند حسن عدل و قبح ظلم و به عبارت ديگر : منع و حظر يا اباحه و جواز در اين موارد حكم عقلى مستقلى است . اين قبيل امور از محل بحث خارج هستند . و برخى افعال و اشياء نيز داريم كه عقل مستقلا حكمى نسبت به آنها ندارد . مانند استفاده و بهرهبردارى از نعمتهاى خداوند . اين موارد مورد بحث و داخل در عنوان فوق هستند .
3 - در عنوان بحث « قبليّت » به دو گونه تفسير مىشود :
الف : قبليّت زمانى . يعنى آيا عقل حكم مىكند كه قبل از بعثت پيامبران ، تصرفات بندگان در چيزهايى كه عقل مستقلا حكمى ندارد قبيح است يا نه ؟
ب : قبليّت رتبهاى . يعنى آيا - با قطع نظر از شرع و حكم شارع - حتى در زمان حاضر ، عقل حكم مىكند به قبح تصرفات بندگان يا نه ؟
- اقوال :
در مسئله حظر و اباحه سه قول وجود دارد .
1 - قول به حظر : اين قول به كثيرى از معتزله بغدادى و گروهى از فقها و برخى از اماميه نسبت داده شده است . « 1 »
2 - قول به توقف : يعنى نمىدانيم اصل در اشياء حظر است يا اباحه ؟ هرچند در واقع يا حظر است و يا اباحه . شيخ طوسى و شيخ مفيد و محدثين از فقها
هامش
( 1 ) العدة ، ج 2 ، ص 742 .