تفسير هدايت (فارسى) — صفحه 352

ساعتى هراسناك است . [ 2 ] آيا قيامت ساعت منظومه شمسى يا كهكشان يا تمام عالم است ؟ نمىدانيم ، ولى آيه بر آن تأكيد مىكند كه ستارگان فرو مىريزند ، و آيه ديگرى تأكيد در پراكنده شدن آنها دارد ، پس آيا در راستاهاى دور از يكديگر سقوط مىكنند يا به صورتى كه در آغاز آفرينش داشته‌اند باز مىگردند و مجموع آنها توده به هم چسبيده واحدى را تشكيل مىدهد ، يا چيزى ديگر ؟ يا اصلا چنين نيست ، و بلكه به سبب اختلال نظام منظومه خودمان است كه ما ستارگان را چنين مشاهده مىكنيم ؟ خدا دانا است . وَ إِذَا النُّجُومُ انْكَدَرَتْ - و هنگامى كه ستارگان فرو ريزند . » گفتند : يعنى ستارگان پراكنده شوند و فرو ريزند ، و بعضى گفته‌اند كه : ستارگان چنان فرود آيند كه عقابها بر شكارهاى خود فرود مىآيند . و از خليل اين گفته او روايت شده است كه : انكدر عليهم القوم بدين معنى است كه قوم گروه گروه آمدند و بر ايشان فرو ريختند . [ 3 ] و اما كوه‌هاى محكم و استوار كه انسان بر آنها متكى بود ، از جاى خود تكان مىخورند و به راه مىافتند و پاره پاره و پراكنده مىشوند و به صورت سرابى در مىآيند . وَ إِذَا الْجِبالُ سُيِّرَتْ - و آن گاه كه كوه‌ها به راه انداخته شوند . » [ 4 ] و اما انسان توجهى به آنچه در پيرامون او است ، و حتى گرانبهاترين داراييهاى خود ندارد . وَ إِذَا الْعِشارُ عُطِّلَتْ - و آن گاه كه ماده شتران باردار يا باربر زمين نهاده را به حال خود واگذارند . » گفتند : العشار جمع عشراء است ، همچون نفاس كه جمع نفساء است ، و آن ماده شترى است كه از آغاز باردار شدن آن ده ماه گذشته باشد ، و اين نام را تا پايان سال خواهد داشت ، و چنين نعمتى / 351 براى اهل آن گرانبهاترين و گراميترين نعمت است .