بسيار شده است :
1 - قانون مساوات : يعنى قوانين اسلام اعم از عبادى ، معاملى ، سياسى ، اجتماعى ، جزائى و . . . مربوط به همهى افراد است . همچنانكه بر همهى امت نماز واجب است ، بر پيامبرگرامى اسلام ( ص ) نيز واجب است ، رعايت قوانين تجارت ، داد و ستد ، و ديگر چيزها همچنانكه بر هر مسلمانى لازمالرعايه است برفردى چون پيامبر نيز لازم است . . .
2 - قانون مواسات : يعنى همهى امت اسلام همچون يك بدن واحد و هر فرد عضوى از اين پيكره است .
بنابراين بايد رنج هر فرد رنج همه و راحت هر عضو راحتى همهى اعضا محسوب شود ، امام صادق عليه السلام مىفرمايد
: « المؤمن اخ المؤمن كالجسد الواحد ، ان اشتكي شيئامنه وجد الم ذلك في سائر جسده » « 1 »
( مؤمن برادر مؤمن است و هر دو عضو يك بدنند ، اگر عضوى ناراحت شود رنج آن به ديگر اعضاء سرايت مىكند ) .
نظاير اين روايت در روايات اهلبيت عليهمالسلام بسيار است و شيعه و سنى آنها را نقل كردهاند و بقدرى است كه اگر جمعآورى شود خود كتاب مفصلى مىشود . سعدى نيز مضمون همين روايات را با شيوايى به شعر در آورده است :
بنى آدم اعضاى يكديگرند * كه در آفرينش زيك گوهرند
چو عضوى به درد آورد روزگار * دگر عضوها را نماند قرار
تو كز محنت ديگران بىغمى * نشايد كه نامت نهند آدمى
« من اصبح لايهتم بامورالمسلمين فليس بمسلم » « 2 »
( آنكه همواره در امور مسمانان كوشا نباشد مسلمان نيست ) .
اين قانون تنها به اقتصاد مربوط نمىشود بلكه شامل همهى شؤون و امور مسلمانان است بايد در امور فرهنگى ، مالى ، حقوقى ، فردى ، اجتماعى و . . . مراعات يكديگر را بنمايند ، رسول اكرم
هامش
( 1 ) - اصول كافى ج 2 ص 166
( 2 ) - اصول كافى ج 2 ص 163