3 . اگر بدهكار معسر بود و امام دين را نپرداخت تا اينكه بدهكار موسر شد ، آيا مسئوليت پرداخت دين بر عهده امام است يا بر عهده بدهكار يا هر دو ؟
جواب : بسمه تعالى به عهدهء بدهكار است .
4 . اگر شك داشته باشيم دين مديون ، فى طاعة اللَّه بوده يا خير ، اصل و قاعده چه اقتضا مىكند ؟
جواب : بسمه تعالى اصل صحت ، اثبات نمىكند ، بايد اثبات شود .
5 . آيا مىتوان گفت مسئوليت جانى و عاقله در جنايات شبه عمد و يا خطا محض ، نوعى دين است ؟ و آيا اين روايات شامل پرداخت ديه مىشود ؟
جواب : بسمه تعالى به هر حال اينها هم به عهدهء هستند و دين مىباشند .
6 - آيا اگر بعداً معسر موسر شد ، امام مىتواند به او رجوع ، و ديه پرداخته را اخذ كند ؟
جواب : بسمه تعالى آرى . ليكن امام مىتواند براساس مصالح ، گذشت كند و شايد نوعاً مصلحت چنين باشد ، پس از پرداخت ديگر گرفته نمىشود مگر آنجا كه احتمال توطئهاى براى سوءاستفاده باشد .
سؤال 313 : بسمه تعالى محضر مبارك حضرت . . . . سلام عليكم
ضمن عرض ادب و آرزوى سلامتى آن مرجع عاليقدر به استحضار مىرساند اينجانب حسين . . . طلبهاى هستم كه به صورت آزاد تحصيل مىنمايم امّا شهريهاى ندارم كه بعضى از ايام با مشكلات مىتوانم ادامه
استفتائات ( 1382 ش ) ( فارسى ) — صفحة 327
مساهمون: الشيخ محمد علي الگرامي القمي
ص٣٢٧