شرح
جهت اوّل : بحث سندى روايت
مرحوم مجلسى رحمه الله قبل از حاجى نورى رحمه الله ، در كتاب بحارالانوار مىفرمايد : من اين روايت را از يك نسخهى قديمى گرفتم كه به خط منصور بن حسن آبى و تاريخ كتابتش سيصد و هفتاد و چهار هجرى قمرى است .
مرحوم شيخ طوسى دربارهى زيد نرسى ، راوى اين روايت مىفرمايد : « له أصل » « 1 » و نجاشى رحمه الله مىنويسد : « له كتاب » ؛ « 2 » ولى متعرّض وثاقت ، ضعف ، مدح و ذمّش نشدهاند . و غير اين دو رجالى نيز كسى به توثيق و تضعيفش نپرداخته است .
از مرحوم صدوق رحمه الله و استادش ابن وليد « 3 » نقل شده است : كتابى كه به زيد نرسى منسوب است ، كتابى مجعول و ضعيف است كه فردى به نام محمّد بن موسى همدانى آن را جعل كرده است .
با توجّه به اين نكات بايد دور اين كتاب را خط كشيد و كنار گذاشت . در مقابل ، سيّد بحرالعلوم رحمه الله صاحب كتاب فوائد الرجالية « 4 » در صدد اثبات و ثاقت زيد نرسى بر آمده ، و ادلّهاى بر ادّعاى خود اقامه مىكند .
ادلّهى وثاقت زيد نرسى
1 - شيخ طوسى رحمه الله مىفرمايد : « له أصل » . در اصطلاح محدّثين ، « اصل » به هر كتابى گفته نمىشود ؛ بلكه يك معناى خاصى دارد . به كتابى كه ويژگىهاى زير را داشته باشد اصل گويند :
اوّلًا : رواياتش بدون واسطه از امام عليه السلام باشد .
ثانياً : كتابش مورد اعتماد باشد . « الأصل هوالكتاب المعتمد الّذي لم يتنزع من الكتاب آخر » .
مرحوم بحرالعلوم به ذكر شواهد پرداخته مىگويد :
هامش
( 1 ) . الفهرست ، ص 130 ، رقم 300 .
( 2 ) . رجال النجاشى ، ص 174 ، رقم 460 .
( 3 ) . ر . ك : الفهرست ، ص 130 ، رقم 300 .
( 4 ) . فوائد الرجالية ، ج 2 ، ص 362 - 370 .