شرح
وعنه ، عن أحمد بن محمّد ، عن محمّد بن إسماعيل ، عن يونس بن يعقوب ، عن معاوية بن عمّار ، قال : سألت أبا عبداللَّه عليه السلام عن الرجل من أهل المعرفة بالحقّ يأتيني بالبختج ويقول : قد طبخ على الثلث وأنا أعرف أنّه يشربه على النصف أفأشربه بقوله وهو يشربه على النصف ؟ فقال : لا تشربه .
قلت : فرجل من غير أهل المعرفة ممّن لا نعرفه يشربه على الثلث ولا يستحلّه على النصف يخبرنا أنّ عنده بختجاً على الثلث قد ذهب ثلثاه وبقى ثلثه ، يشرب منه ؟ قال : نعم . « 1 »
فقه الحديث : ظاهراً روايت صحيحه است ؛ ولى صاحب جواهر رحمه الله در كتاب طهارت از آن به موثّقه تعبير كرده است . « 2 »
معاوية بن عمّار به امام صادق عليه السلام گفت : مردى از شيعيان كه مقام ولايت شما را مىشناسد و از مخالفين نيست ، براى من بختج - ( معّرب پخته است ؛ و به آب آنگور هنگامى كه بر روى آتش پخته شود ، گويند ) . - مىآورد و مىگويد : به واسطهى طبخ دو ثلث آن رفته و يك ثلث باقى مانده است ، نگرانى نداشته باش ؛ ولى من مىدانم اين فرد در مصرف خودش نمىگذارد ثلثان شود ، بلكه نصف آن كه تبخير گردد ، مىآشامد ؛ آيا با اين كيفيّت من استفاده كنم ؟
- با وجود اين سؤال و جواب ، نيازى به ذكر روايات حرمت شرب عصير عنبى قبل از ذهاب ثلثين نيست ؛ زيرا ، اگر حرمتش مسلّم نبود ، اين سؤالجا نداشت - .
جوابى كه از امام عليه السلام در كافى نقل شده « لا تشربه » است . اگر همين مقدار باشد ، فقط مىتوان حرمت را از روايت استفاده كرد و كمترين دلالتى بر حدّ ندارد .
اختلاف نسخهها
صاحب وسائل رحمه الله نيز روايت را از كافى و تهذيب به همين مقدار نقل كرده است ؛ ولى در بعضى از نسخههاى تهذيب حتّى نسخههاى فعلى آمده است : « خمر لا تشربه » . « 3 » بنابراين ،
هامش
( 1 ) . وسائل الشيعة ، ج 17 ، ص 234 ، باب 7 از ابواب اشربه محرّمه ، ح 4 .
( 2 ) . جواهر الكلام ، ج 6 ، ص 15 .
( 3 ) . تهذيب الاخبار ، ج 9 ، ص 122 ، ح 526 .