اندامها ، چون كسى آن را در غير كارى به كار برد كه خدا براى همين كار آن را به او عطا كرده بوده است ، به او خيانت كرده است ، « 57 » و اطلاق معنى درستتر است ، پس امانت عبارت از هر چيزى است كه آدمى بر نگاهدارى از آن امين شمرده شده است ، و پيمان به معنى هر چيزى است كه دربارهء آن با كسى قرارى گذاشته و بر خود گرفته است كه نسبت به آن قرار وفادار بماند ، و آشكارترين مصداق امانت عقل است و مسئوليتى كه در برابر اختيار حق بر عهدهء انسان مىگذارد ، و در رسالتهاى خدا تجلّى پيدا مىكند ، و اين همان امانتى است كه خدا بر آسمان و زمين عرضه كرد و آنها بردن آن را تحمل نكردند و از آن ترسيدند و انسان حمل آن را بر عهده گرفت . و نيز آشكارترين مصداق عهد همان عهد و پيمان است كه خداوند متعال از فرزندان آدم گرفت و از پشتهاى ايشان و از فرزندان آيندهشان ، و آنان را بر خودشان گواه گرفت و پرسيد كه : آيا پروردگار شما نيستم ؟ و آنان گفتند : بلى ما گواهيم ، تا در روز قيامت نگوييد كه ما غافل بوديم :
وَ إِذْ أَخَذَ رَبُّكَ مِنْ بَنِي آدَمَ مِنْ ظُهُورِهِمْ ذُرِّيَّتَهُمْ وَ أَشْهَدَهُمْ عَلى أَنْفُسِهِمْ أَ لَسْتُ بِرَبِّكُمْ قالُوا بَلى شَهِدْنا أَنْ تَقُولُوا يَوْمَ الْقِيامَةِ إِنَّا كُنَّا عَنْ هذا غافِلِينَ
. « 58 » و نمازى كه انسان را از خيانت كردن در امانت و عهد باز ندارد ، و روح وفا كردن به آنها و رعايت آنها را به انسان نبخشد ، چه ارزشى مىتواند داشته باشد ؟ ! هفتم : قيام به شهادت .
/ 374 «
وَ الَّذِينَ هُمْ بِشَهاداتِهِمْ قائِمُونَ
- و كسانى كه به دادن گواهيهاى خويش برمىخيزند . » پس شهادت را كتمان نمىكنند ، و شهادت دروغ نمىدهند ، خواه به سود ايشان باشد يا به زيانشان ، بدان سبب كه آنچه مهم است بر پاداشتن حق و بلند آوازه كردن كلمهء آن براى رضاى خدا است . و در نتيجه آنان از فشارهايى كه براى
هامش
( 57 ) - الميزان ، ج 20 ، ص 21 .
( 58 ) - الاعراف / 172 .