انفاق در راه خدا بركت و خيرى عظيم نهفته است ، و به قولى « ضالّون » بدين معنى است كه ما راه را گم كرديم و به جايى جز بوستان خود وارد شديم ، چه نمىتوانستند اين امر را بپذيرند كه زمينى كه ديروز آن را ترك كردند و در بهترين حالت بود ، به زمين بىآب و علفى تبديل شده باشد ، ولى چگونه ممكن است كه انسان زمين خود را نشناسد و آن را عوضى بگيرد ؟ ! هرگز چنين نمىشود . . . اين زمين خودشان است و آنان از حقيقت گمراه شدهاند و نه از زمين و جنت خودشان ، و خدا به مشيّت و حكمت خود آنان را از حاصل زمينشان ناكام ساخت .
«
بَلْ نَحْنُ مَحْرُومُونَ
- بلكه ما از محرومانيم . » ميان گمراهى و ناكامى و حرمان ايشان رابطهاى وجود دارد ، و آن اين است كه دست يافتن آدمى به هدفها و خواستههاى مادّى و معنوى خودش ، با روشى كه در زندگى از آن پيروى مىكند وابستگى دارد ، پس اگر در گزينش روش عمل خود خطا كرده باشد ، يا از راه درست گمراه شود ، به صورتى مستقيم و طبيعى نه تنها از دادههاى معنوى بلكه حتى مادى آن نيز محروم خواهد شد ، و اين همان چيزى است كه اصحاب جنّت گرفتار آن شدند . و در حديثى از امام باقر - عليه السلام - آمده است كه : « چون مردى مرتكب گناهى شود ، روزى از او دور خواهد شد » . « 53 » از آيه بينش ديگرى نيز به ما الهام مىشود و آن اين كه : آنان به اين حقيقت هدايت شدند كه حرمان و ناكامى حقيقى اندك بودن مال و جاه به سبب مسكنت نيست ، بلكه حرمان و مسكنت اندك بودن ايمان و معرفت خدا است به سبب گمراهى .
بدين گونه آن حادثهء هولناك همچون ضربهاى سخت بود كه آنان را از خواب گمراهى و ناكامى بيدار كرد ، و آغاز براى سفرى به منظور عروج و بالا رفتن به افقهاى توبه و انابه شد ، كه اول آن اكتشاف خطاى انسان در زندگى به توسط
هامش
( 53 ) - نور الثقلين ، ج 5 ، ص 395 به نقل از الكافى .