تفسير هدايت (فارسى) — صفحة 235

گونه مكر خدا با مكر آدمى رو به رو مىشود و آن را همچون گردى پراكنده شده ( هباء منثورا ) مىسازد : وَ مَكَرُوا وَ مَكَرَ اللَّهُ وَ اللَّهُ خَيْرُ الْماكِرِينَ ، « 49 » و اگر بتوانند مكر خود را از مسكينان پوشيده نگاه دارند ، آيا اين امكان بر ايشان وجود دارد كه آنان را از داناى پنهان و آشكار بپوشانند ؟ هرگز . . . و خدا گذرنده‌اى را بر ايشان فرستاد تا اين حقيقت را براى ايشان به اثبات برساند ، و شايد آن گذرنده شبگردى بوده است « و هم نائمون » تا قضيه تأثيرى ژرفتر داشته باشد و آنان بدانند كه پاداش و جزا از جنس عمل است ، پس به همان گونه كه آنان مكر خود را از گذرندگان پنهان داشتند ، خدا نيز مكر خود را از آنان پنهان نگاه داشت و نگذاشت كه آن را با چشمهاى خود ببينند . [ 21 - 33 ] چون طبيعت آدمى چنان است كه اگر چشم به راه امرى مهم باشد به سرعت از خواب بيدار مىشود ، آنان نيز - چنان كه به نظر مىرسد - پيش از طلوع سپيدهء صبح بيدار بودند . / 223 « فَتَنادَوْا مُصْبِحِينَ - يكديگر را براى برخاستن در صبحگاه از خواب صدا كردند . » عملا ضرورت هر چه زودتر به باغ رفتن را به ياد يكديگر آوردند و دربارهء آن تأكيد كردند كه : « أَنِ اغْدُوا عَلى حَرْثِكُمْ إِنْ كُنْتُمْ صارِمِينَ - كه اگر قطعا خيال بريدن داريد ، صبحگاه برخيزيد و بر سر كشتهء خود رويد . » يعنى براى اين كار هيچ وقت شايسته‌تر از آغاز صبح نيست . و اصل حرث به معنى كندن و زير و رو كردن خاك با خيش براى كشتن دانه يا درخت در آن است ، و « حرثكم » به معنى حاصلى است كه براى كشتن و به ثمر رساندن آن متحمل رنج شديد ، و در اين گفته اشاره‌اى به اين امر است كه شما كسانى هستيد كه اين محصول را از آغاز كشتن تا اكنون كه به ثمر رسيده است با تحمل رنج