وَ بِئْسَ الْمِهادُ ( 12 )
و بد آرامگاههايى است ( دوزخ دوزخيان را . )
قَدْ كانَ لَكُمْ آيَةٌ
شما را شگفتى بود ( سخت نيكو ، )
فِي فِئَتَيْنِ الْتَقَتا
دو گروه كه هم روى شدند و هم ديدار ،
فِئَةٌ تُقاتِلُ فِي سَبِيلِ اللَّهِ
يك گروه كشتن مىكردند در پيدا كردن راه بخداى .
وَ أُخْرى كافِرَةٌ
و ديگر گروه كافران به خدا ،
يَرَوْنَهُمْ مِثْلَيْهِمْ
( اين گروه مسلمانان گروه كافران را ) مىديدند بشمار دو بار چند خويشتن ،
رَأْيَ الْعَيْنِ
بر ديدار چشم آشكارا
وَ اللَّهُ يُؤَيِّدُ بِنَصْرِهِ مَنْ يَشاءُ
و خداى نيرو ميدهد او را كه خواهد به يارى دادن خود ،
إِنَّ فِي ذلِكَ لَعِبْرَةً لِأُولِي الْأَبْصارِ ( 13 )
در آنچه شما ديديد عبرتى است بينايان ( و خردمندان ) را .
النوبة الثانية
قوله تعالى :
إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا
الآيه . . . مشركان قريش و جهودان قريظه و نضير در رسول خدا بدرويشى و بىفرزندى بغمز مىديدند ، و بمال و فرزندان خويش مىنازيدند ، و در آن با وى مكاثرت مىساختند ، اين جواب ايشانست ، ميگويد
لَنْ تُغْنِيَ عَنْهُمْ أَمْوالُهُمْ وَ لا أَوْلادُهُمْ مِنَ اللَّهِ
أى - عند اللَّه ، شيئا . و قيل : من عذاب اللَّه شيئا . فردا ايشان را آن مال و فرزند به كار نيايد بنزديك خدا ، و عذاب خدا از ايشان از هيچيز باز ندارد ،
وَ أُولئِكَ هُمْ وَقُودُ النَّارِ
، اين همچنانست كه گفت :
وَقُودُهَا النَّاسُ وَ الْحِجارَةُ
. وقود - بنصب واو آن چيز است كه به آن آتش افروزند ، از هيزم و جز آن ، و وقود بضم واو و وقد افروختن آتش است همچون ايقاد .
كَدَأْبِ آلِ فِرْعَوْنَ
دأب نامى است عادت را ، مراد بآنسان و صفت است ، يعنى همچون سان و صفت آل فرعون » . و اين كاف را سه وجه است : يكى آنست كه - هُم وَقُود النار كداب آل فرعون ، اين داب با نار پيوسته ، و اين آل فرعون مضاف با هم ، ميگويد اين مشركان قريش و جهودان هيزم دوزخند چون آل فرعون . آن گه ابتدا كرد و گفت :
وَ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ
اين هم مشركان قريشاند و - هم - آل فرعون ، ميگويد : و ايشان