ميگويد كه ايشان نيز ترا از مكه در ماه حرام برگردانيدند ، يعنى در صلح حديبيه كه رسول خداى را بر گردانيدند و با وى پيمان بستند كه ديگر سال باز آيد ، اين بر گردانيدن هم در ماه حرام بود ، و مشركان آزرم نداشتند . رب العالمين گفت - اين ماه حرام به آن ماه حرام ، و اين شكستن آزرم به آن شكستن آزرم .
فَمَنِ اعْتَدى عَلَيْكُمْ فَاعْتَدُوا عَلَيْهِ . . .
- خرج مخرج الجواب و المضاهاة ، اين در برابر نام جنايت بيامد بر طريق جزا ، چنانك جاى ديگر گفت -
فَيَسْخَرُونَ مِنْهُمْ سَخِرَ اللَّهُ مِنْهُمْ
و
فى الخبر - من سب عمارا سبه اللَّه . .
وَ اتَّقُوا اللَّهَ وَ اعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ مَعَ الْمُتَّقِينَ
- اللَّه با پرهيزگارانست ايشان كه از هوى و مراد خود بپرهيزند ، و رضا و مراد خويش فداى رضا و مراد حق كنند ، و بهر چه شان پيش آيد خداى را در آن قيام كنند ، نه خود را ، اللَّه تعالى بنصرت بايشان است ، چنانك جاى ديگر گفت -
إِنْ تَنْصُرُوا اللَّهَ يَنْصُرْكُمْ
و فى الخبر - من كان اللَّه كان اللَّه له .
وَ أَنْفِقُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَ لا تُلْقُوا بِأَيْدِيكُمْ إِلَى التَّهْلُكَةِ . . .
- التهلكة الهلاك - و المراد بالايدى - الانفس - فعبّر اللَّه باليد عن النفس ، كقوله
قَدَّمَتْ يَداكَ .
اين آيت را تأويلها گفتهاند : - يكى آنست - كه اگر هزينه نكنيد در راه خداى و در آن نكوشيد و بصفت بخل آلوده گرديد هلاك شويد هم از روى ظاهر و هم از روى باطن ، باطن خراب شود بسبب بخل ، و ظاهر هلاك گردد بدست دشمن . اين جواب آنست كه - چون فرمان آمد بانفاق قوى گفتند - اگر ما هزينه كنيم درويش و مفلس بمانيم ، و در كار روزى ظن بد بردند بخداى عز و جل . رب العالمين گفت - نفقه كنيد و خود را هلاك مكنيد ، و تنهاى خويش ببيم درويشى و ترسيدن بر گسستن روزى سوى تباهى ميفكنيد ، و احسنوا الظن باللّه فى الثواب و الاخلاف - بخداى عز و جل ظن نيكو بريد بپاداش نيكو كردن در آن جهان و درين جهان بدل مال دادن و روزى فراخ ، همانست كه گفت -
وَ ما أَنْفَقْتُمْ مِنْ شَيْءٍ فَهُوَ يُخْلِفُهُ وَ هُوَ خَيْرُ الرَّازِقِينَ
.
قال رسول اللَّه