اين آيت عطف بر آن است كه گفت
وَ لَقَدِ اصْطَفَيْناهُ فِي الدُّنْيا
اى كما اصطفينا ابراهيم و ذريّته
كَذلِكَ جَعَلْناكُمْ أُمَّةً وَسَطاً
- اى خيارا عدلا - و تحقيق آنست كه اين
كَذلِكَ
در جاى آفرين نهادهاند ، چنانچه پارسى گويان گويند چيزى ستودنى را كه « چنان است » . - شما را گروهى كرديم اى امت محمد « وسطا » - بهينه و گزيده . و ازين گشادهتر آنست كه گفت -
كُنْتُمْ خَيْرَ أُمَّةٍ
و عرب بهينهء هر چيز را وسط خوانند ، و ميان مرغزار كه آب و گياه بيشتر بود و نيكوتر وسط گويند ، و مرد بهينهتر را - وسيط - خوانند و - اوسط - خوانند قال اللَّه تعالى -
قالَ أَوْسَطُهُمْ
اى خيرهم و اعدلهم .
لِتَكُونُوا شُهَداءَ عَلَى النَّاسِ
- چون ايشان را اهل شهادت گردانيد ، صفت عدالت در پيش داشت كه عدالت قرين شهادت است . يعنى - لتشهدوا على الامم بتبليغ الرسالة يوم القيمة ، و يكون الرسول على صدقكم شهيدا ، اى معدّلا مزكّيا لكم . گفت از آن شما را عدلا خوانديم و بهينهء امت كرديم تا فرداى قيامت پيغامبران را گواهى دهيد بر امتان ايشان ، كه ايشان پيغام حق رسانيدند و امت نپذيرفتند و براست نداشتند . پس چون امت محمد پيغامبران را گواهى دهند بتبليغ رسالت آن قوم كه بريشان گواهى دهند گويند - بچه دانستيد و شما از ما پس بوديد ؟ و ما را نيافتيد و نديديد ؟ جواب دهند « باخبار اللَّه ايانا فى كتابه الناطق على لسان رسوله الصادق . » هر چند كه معاينت شما را نديدهايم ، اما در كتاب خدا خواندهايم و از رسول حق شنيدهايم ، و از سنت وى دانستهايم ، كه ايشان پيغام رسانيدند و شما نپذيرفتيد - آن گه رسول خدا ايشان را تزكيت كند و به عدالت ايشان گواهى دهد . اين آيت دليل است كه علم عين شهادت است ، و اقامت آن بى اقرار مشهود عليه درست است . كه رب العالمين شهادت اين امت بر پيشينيان اثبات كرد به مجرد علم ايشان از كتاب و سنت ، و ايشان را ناديده و اقرار ايشان ناشنيده و گفتهاند - شهيد - اينجا بمعنى - رئيس - است چنانك جاى ديگر گفت
وَ ادْعُوا شُهَداءَكُمْ
اى رؤسائكم - پس معنى آن باشد كه درين گواهى دادن بر شما و مهتر شما