پياده روى مىكردم ؛ اماّ حساب نكردم كه چند كيلومتر ، راه رفتهام ؟ حالا فرض كنيم در هر روز پنجاكيلومتر راه برود ، اين پنجاكيلومتر را اگر به « سى » ضرب كنيم ، يكهزارو پنجصد كيلومتر مىشود ، روايت مىگويد : اگركسى در يكهزارو پنجصد كيلومترى پيغمبراسلام صلى الله عليه وآله و سلم مىبود ، از او مىترسيد ! اين ترس ظاهراً از لحاظ روانى بوده است ، هرچند از لحاظ علمى نيز ممكن توجيهى داشته باشد ؛ اين خصيصه در جنگها براى پيغمبراكرم صلى الله عليه وآله و سلم خيلى مفيد بود ، مسلمانان اكثراً با الاغ و شتر در جنگ مىرفتند ؛ در حالىكه دشمنان اسلام با اسب در جنگ آنان مىرفتند ، مسلمانان از نظر امكانات ضعيف بودند ، كفار امكانان كافى در اختيار داشتند ، از نظر تسليحاتى نيز مجهز بودند ، منتهى چيزىكه سبب ضعف روحيه دشمن مىشد ، ترس روانى كفار از پيغمبراكرم صلى الله عليه وآله و سلم بود .
در روانشناسى امروزى نيز اين مطلب به اثبات رسيده كه در جنگ روحيه بالا به سرنوشت جنگ تأثيرى زياد دارد ؛ اگر در جنگ روحيه جنگجويان ضعيف باشد ، اسلحه كارساز نيست ، قدرت روانى در جنگ تأثير زيادى دارد ، در بسيارى از جنگها اين موضوع تجربه شده است . قرآن مجيد نيز به همين مطلب اشاره دارد و مىفرمايد :
« كَمْ مِنْ فِئَةٍ قَلِيلَةٍ غَلَبَتْ فِئَةً كَثِيرَةً بِإِذْنِ اللَّهِ »
« 1 » چه بسا
هامش
( 1 ) - بقره / آيه 249