تفسير هدايت (فارسى) — صفحه 184

است مگر آنكه موضوعها و آثار آن خداى عزّ و جلّ را خوش نياند و خرسند نسازد ، امّا اگر نجوا متضمّن خير و صلاح باشد آزاد و مباح است ، بلكه حتى گاه واجب است ، مانند عصر طاغوت ، زيرا نگهبان و حافظ برنامه‌ها و طرحهاى مؤمنان ، و جانها و امكانات ايشان ، بدور از آگاهى و نيرنگ و عكس العملهاى طاغوت است . از اين رو خداوند كسانى را كه ايمان آورده‌اند از آن نهى نكرده بلكه آنها را از جهتى از آن نهى كرده كه داراى مضامينى بد و ناشايست باشد و در صورتى كه مضامين نجوا مثبت و خوب باشد بدان امر كرده است ، در حالى كه منافقان را از آن رو از نجوا نهى كرده كه آن را وسيله‌اى براى جنگيدن با حق ساخته‌اند . « وَ يَتَناجَوْنَ بِالْإِثْمِ وَ الْعُدْوانِ وَ مَعْصِيَةِ الرَّسُولِ - و براى گناه و دشمنى و نافرمانى از پيامبر با هم نجوا مىكنند . » اينجا اشاره‌اى به سه گونه از گناهان حرام شده است كه عبارتند از : يكم : نافرمانيها و معصيتهايى كه انسان در رفتار خود به وسيلهء آنها با شريعت مخالفت مىورزد ، مانند نوشيدن شراب ، و خوردن حرام ، و دروغ ، و نادرستى و آلودن ، و نزديكى جستن با اموال به حكمرانان ستمكار . در توضيح كلمهء « اثم » بايد گفت خداى تعالى گويد : « اجْتَنِبُوا كَثِيراً مِنَ الظَّنِّ إِنَّ بَعْضَ الظَّنِّ إِثْمٌ « 31 » - از گمان فراوان بپرهيزيد . زيرا پاره‌اى از گمانها در حدّ گناه است » اثم يعنى گناه ، و گفت : « وَ مَنْ يَكْسِبْ خَطِيئَةً أَوْ إِثْماً ثُمَّ يَرْمِ بِهِ بَرِيئاً فَقَدِ احْتَمَلَ بُهْتاناً وَ إِثْماً مُبِيناً « 32 » - و هر كه خود خطا يا گناهى كند آن گاه بيگناهى را بدان متهم سازد ، هر آينه بار تهمت و گناهى آشكار را بر دوش خود كشيده است . » / 163 و گفت : « وَ مَنْ يُشْرِكْ بِاللَّهِ فَقَدِ افْتَرى إِثْماً عَظِيماً « 33 » - و هر كه به خدا شرك آورد ، دروغى ساخته و گناهى بزرگ مرتكب شده است . » ، و در المنجد آمده : الإثم ، كارى كه حلال نيست .