نيست و چيزى است غير از زمان و تازه ، همين روز و شب هم ، براى ما مدت ثابت ندارد و گاهى روز بلند مىشود و شب كوتاه و زمانى شب بلند مى گردد و روز كوتاه مىشود و گاهى هم تساوى روز و شب را احساس مى كنيم .
راجع به مكان نظريه جعفر صادق اين بود كه مكان تبعى است نه ذاتى و در ديده ما به شكل فضايى كه طول و عرض و ارتفاع دارد جلوه مىنمايد و اين موجوديت تبعى هم در دورههاى عمر فرق مىكند .
كودكى كه در يك خانه كوچك زندگى مىكند ، سطح حيات آب خانه را چون يك ميدان بزرگ مىبيند .
همين كودك بيست سال ديگر اگر وارد آن خانه شود سطح حيات را بسى كوچك مىبيند و انگشت حيرت بر دهان مىبرد كه چرا آن حيات كه در گذشته آن قدر وسيع بود ، آن چنان كوچك شده است .
خلاصه مكان در نظر جعفر صادق داراى موجوديت تبعى است و امروز هم عدهاى از دانشمندان فزيك بطورى كه گفتيم همين نظريه را دارند . « 1 »
هامش
( 1 ) - از صفحه 266 - 275 .