نداشت و اين سنّت خداوند است در حق بندگان پيشين او ، و كافران در آن هنگام زيان ديدند . يكى از سنّت ها و قوانين تكوينى الهى در بين انسانها اين است كه وقتى عذاب او نازل مىشود توبه و رجوع به خداوند نفعى براى آنان ندارد و بايد حتماً عذاب الهى به آنان برسد ، و اين موضوع در قرآن مكرراً بيان شده است . و تنها يك مرتبه اين قانون كلى در مورد امّت يونس استثناء شده است ؛ « فَلَوْ لا كانَتْ قَرْيَةٌ آمَنَتْ فَنَفَعَها إِيمانُها إِلَّا قَوْمَ يُونُسَ لَمَّا آمَنُوا كَشَفْنا عَنْهُمْ عَذابَ الْخِزْيِ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَ مَتَّعْناهُمْ إِلى حِينٍ » ( يونس : 98 ) ؛ پس چرا نبود مردم ( يا اهل شهرى ) كه ايمان آورند ( در موقع نزول عذاب ) و ايمان شان آنان را نفع رساند مگر قوم يونس كه وقتى ايمان آوردند عذاب رسوايى را از ايشان در زندگانى حاضر بر طرف نموديم و ايشان را تا مدتى بهرهمند ساختيم . شبيه اين آيه ، آيه 77 سورهى إسراء است : « سُنَّةَ مَنْ قَدْ أَرْسَلْنا قَبْلَكَ مِنْ رُسُلِنا وَ لا تَجِدُ لِسُنَّتِنا تَحْوِيلًا » . يكى ديگر از سنتهاى خداوند در مورد گذشتگان در آيه 38 احزاب است : « ما كانَ عَلَى النَّبِيِّ مِنْ حَرَجٍ فِيما فَرَضَ اللَّهُ لَهُ سُنَّةَ اللَّهِ فِي الَّذِينَ خَلَوْا مِنْ قَبْلُ . . » . باز سنت خداوند در مورد منافقان و بيماردلان و مرجفان ( شايعه پراكنان ) در آيه 62 سوره احزاب چنين آمده است : سُنَّةَ اللَّهِ فِي الَّذِينَ خَلَوْا مِنْ قَبْلُ وَ لَنْ تَجِدَ لِسُنَّةِ اللَّهِ تَبْدِيلًا . و در آيه 43 سوره فاطر مى فرمايد : وَ لا يَحِيقُ الْمَكْرُ السَّيِّئُ إِلَّا بِأَهْلِهِ فَهَلْ يَنْظُرُونَ إِلَّا سُنَّتَ الْأَوَّلِينَ فَلَنْ تَجِدَ لِسُنَّتِ اللَّهِ تَبْدِيلًا وَ لَنْ تَجِدَ لِسُنَّتِ اللَّهِ تَحْوِيلًا . و در آيه آخر ( 85 ) سوره غافر مىفرمايد : « فَلَمْ يَكُ يَنْفَعُهُمْ إِيمانُهُمْ لَمَّا رَأَوْا بَأْسَنا سُنَّتَ اللَّهِ الَّتِي قَدْ خَلَتْ فِي عِبادِهِ وَ خَسِرَ هُنالِكَ الْكافِرُونَ » . و در آيه 22 و 23 سورهى فتح آمده است : « اگر كفّار با شما بجنگند ( بالاخره ) پشت به جنگ كرده ( و فرار ) مى كنند ؛ ولى و يارى كنندهاى پيدا نمىتوانند « سُنَّةَ اللَّهِ الَّتِي قَدْ خَلَتْ
افق اعلى (تفسير آياتى از قرآن مجيد) (فارسى)ج ۳ — صفحه 46
پدیدآورندگان: الشيخ محمد آصف المحسني
ص۴۶