گمان بدى كه مطابق با واقع است داراى مفسده نيست ولى چون تشخيص اين دو نوع براى شخص گمان كننده ميسر نيست بايد از هردو نوع گمان بد اجتناب كند تا در بعضى از موارد به گناه گمان بد مخالف با واقع گرفتار نشود . ( دقت كنيد ) .
مسلم و مؤمن در ثواب عمل
« قالَتِ الْأَعْرابُ آمَنَّا قُلْ لَمْ تُؤْمِنُوا وَ لكِنْ قُولُوا أَسْلَمْنا وَ لَمَّا يَدْخُلِ الْإِيمانُ فِي قُلُوبِكُمْ وَ إِنْ تُطِيعُوا اللَّهَ وَ رَسُولَهُ لا يَلِتْكُمْ مِنْ أَعْمالِكُمْ شَيْئاً إِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ »
( الحجرات : 14 ) ؛ ظاهر آيه اين است مسلمانانى كه هنوز اعتقاد قلبى پيدا نكرده و هنوز مؤمن نيستند اگر اعمالى از خير بجا آورند ثواب آن مانند ثواب مؤمنين است كه حاكى از مرحمت خداوند است در اين مورد حديث معتبرالسند مفصلى در اصول كافى وجود دارد كه من آن را در كتاب معجم الاحاديث المعتبره نقل كرده ام كه همين موضوع را بيان مىكند و من امروز - آخرهاى عمرم - به مدرك قرآنى آن كه همين آيه است متوجه شدم و لله الحمد .
معيارهاى واقعى و خيالى برترى
« يا أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّا خَلَقْناكُمْ مِنْ ذَكَرٍ وَ أُنْثى وَ جَعَلْناكُمْ شُعُوباً وَ قَبائِلَ لِتَعارَفُوا إِنَّ أَكْرَمَكُمْ عِنْدَ اللَّهِ أَتْقاكُمْ إِنَّ اللَّهَ عَلِيمٌ خَبِيرٌ »
( الحجرات : 13 )
اى مردم ما شما را از يك مرد و زنى آفريده ايم و شما را شعب شعب و قبيله قبيله « 1 » ( تيره تيره ) قرار داديم تا ميان خود آشنايى پيدا كنيد ( و كارهاى اجتماعى شما نيكوتر انجام شود )
Footnote
( 1 ) - شعوب جمع شعب - ( به كسر شين و سكون عين ) است و قبايل جمع قبيله ، در اينكه مفهوم كدام يك از ديگرى وسيع تر است بين دانشمندان ادب اختلاف است .