را غصب مىكند ، و نيز به علّت طمع و حرص در اموال مردم و إعمال خشونت و قساوت در استيفاء آنچه را كه حقّ خود ميپندارد بسيارى از اصول اخلاق و فضائل را زير پا مينهد و بسيارى از فروع اخلاق و فتوّت را فاسد مينمايد .
بنابراين أثيم است . يعنى اثم و گناه و خيانت و جنايت و رذالت و دنائت در نفس او مستقرّ و متمكّن مىشود ، و خداوند اينها را نميپسندد و دوست ندارد ؛ لِانَّ اللَهَ لا يُحِبُّ كُلَّ كَفّارٍ أثيمٍ . « 1 »
و اين گفتار خداوند :
يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اتَّقُوا اللَّهَ وَ ذَرُوا ما بَقِيَ مِنَ الرِّبا إِنْ كُنْتُمْ مُؤْمِنِينَ .
« اى كسانى كه ايمان آوردهايد ، در تقوى و عصمت خداوندى درآئيد ؛ و اگر اينطور هستيد كه ايمان به خدا داريد ، از مقدار مالى كه از طريق ربا خود را از مردم طلبكار ميدانيد بگذريد و صرف نظر نمائيد ! »
خطاب است به مؤمنين و امر است به تقواى الهى و مقدّمه است براى امرى كه به دنبال دارد كه
وَ ذَرُوا ما بَقِيَ مِنَ الرِّبا
بوده باشد . و دلالت دارد بر آنكه جمعى از مؤمنين در وقت نزول اين آيات ، ربا ميخوردهاند ؛ و بقايائى از طلبهاى ربوى را در ذمّه مردم هنوز طلب داشتند ، اين آيه ايشان را امر به ترك و لزوم واگذارى آن بقايا كرده است و در اين مسأله تهديد را به جائى رسانيده است كه ميگويد :
فَإِنْ لَمْ تَفْعَلُوا فَأْذَنُوا بِحَرْبٍ مِنَ اللَّهِ وَ رَسُولِهِ .
« 2 »
« اگر از بقاياى اموال ربوى كه در ذمّه مردم است دست برنداريد ، و اينك آن رباهاى باقيمانده را طلب كنيد ، يقيناً و مسلّماً جنگ عظيم و مهيبى از ناحيه خدا و رسول خدا به سراغ شما خواهد آمد
هامش
( 1 ) « » !
الميزان » ج 2 ، ص 447
( 2 ) « الميزان » ج 2 ، ص 447