برهان علّامهء طباطبائى در استناد علل طبيعى به علل مجرّده
اشكال هفتم : عدم فهم و ادراك ايشانست گفتار استاد آية الله علّامه طباطبائى قدَّس اللهُ سرَّه الشّريف را در سِرّ گزينش علل طوليّه براى ايجاد امور خارجيّه و حوادث كونيّه از جانب حضرت ربّ العزّة ، در اثبات عدم تنافى استناد ديوانگى به بعضى از امور طبيعيّه محسوسه و به بعضى از امور مخفيّه
كلام استاد علّامهء طباطبائى در وجود سلسله علل طوليّه بين خداوند و موجودات طبيعيّه
حضرت علّامه در اينجا عاليترين مطلب فلسفى و عرفانى و قرآنى را كه وجود سلسله علّتهاى طوليّه فيما بين ذات قدّوس حضرت احديّت كه واحد و أحد است ذاتاً و صفةً ، و بين موجودات و حادثات كثيره و مختلفه اين عالم بيان فرمودهاند . و اشكالى را حلّ نمودهاند كه بدون آن طريق از حلّ ، ابداً مسألهء كيفيّت انتشاء كثرت از وحدت ، و حادث از قديم ، و مادّى از مجرّد ، و طبيعى از نورِ محض ، حلّ نخواهد شد .
اين كتب علم و فلسفه ، از قديم و جديد همه در دسترس است ؛ همه اين كتب در راه كيفيّت حدوث حادث از مجرّد و استناد به علّت بسيط فروماندهاند ، مگر آنان كه همين راه و مشى حضرت علّامه را پيمودهاند .
مادّيّون كه نتوانستهاند جمع در ميان دو علّت مادّى و معنوى بنمايند ، يكسره خود را راحت كرده و تن از زير بار پذيرش خداوند قادر قاهر عليم حكيم