خداوند مىفرمايد :
« وَ صَرَّفْنَا الْآياتِ » ،
« 1 »
« وَ صَرَّفْنا فِيهِ مِنَ الْوَعِيدِ »
. « 2 » و از همين قبيل است تصريف كلام و تصريف دراهم - انتهى .
[ آياتى كه خداوند را نشان مىدهند دو گونهاند : آفاقى و أنفسى ]
و بنابراين ، معناى
وَ لَقَدْ صَرَّفْنا فِي هذَا الْقُرْآنِ لِيَذَّكَّرُوا
به شهادت سياق ، اين مىشود كه : قسم ياد مىكنم كه ما گفتارمان را در اين قرآن دربارهء امر توحيد و نفى شريك از خداوند ، از شكلى به شكل ديگر برگردانديم ، و از صورتى و لحنى به صورتى و لحن دگرى تغيير داديم ، و در عبارات مختلفه وارد ساختيم ، و به انواع بيانهاى گوناگون تشريح و توضيح داديم ؛ به اميد آنكه اين مردم مشرك متذكّر گردند و متنبّه شوند و حقّ برايشان آشكارا و روشن گردد ؛ امّا اين تصريف و استدلال به صورتهاى مختلف و ارائهء حقّ به بيانهاى گوناگون ، براى آنها موجب ازدياد بعد و دورى از حضرت او شد . هرگاه سخن از وحدت او به نوعى جديد آورديم ، براى آنان ايجاد نفرت و انزجارى جديد نمود . » « 3 » در كتاب آسمانى و الهى قرآن مجيد به دو گونه از آيات براى ارائهء حقّ استمداد شده است : يكى آيات آفاقى و ديگرى آيات انفسى .
سَنُرِيهِمْ آياتِنا فِي الْآفاقِ وَ فِي أَنْفُسِهِمْ حَتَّى يَتَبَيَّنَ لَهُمْ أَنَّهُ الْحَقُّ أَ وَ لَمْ يَكْفِ بِرَبِّكَ أَنَّهُ عَلى كُلِّ شَيْءٍ شَهِيدٌ * أَلا إِنَّهُمْ فِي مِرْيَةٍ مِنْ لِقاءِ رَبِّهِمْ أَلا إِنَّهُ بِكُلِّ شَيْءٍ مُحِيطٌ
. « 4 » « ما به زودى آيات خود را هم در آفاق و هم در نفسهاى آنها ، به ايشان نشان مىدهيم ؛ تا براى آنها روشن و هويدا گردد كه : اوست حقّ . آيا براى
هامش
( 1 ) قسمتى از آيه 27 ، از سورهء 46 : الأحقاف
( 2 ) قسمتى از آيه 113 ، از سورهء 20 : طه
( 3 ) « الميزان فى تفسير القرءان » ج 13 ، ص 110 و 111
( 4 ) آيه 53 و 54 ، از سورهء 41 : فصّلت