نمىشود ؟ !
[ مواعظ سيّد الشهداء عليه السّلام و إنكار كوفيان ]
شمر بن ذى الجوشن گفت : آنكس كه بداند ، اى حسين تو چه مىگوئى ؟
خدا را بر يك جانب عبادت كرده است « 1 » ( بدون آرامش و عقيدهء راسخ ) .
حبيب بن مظاهر گفت : قسم به خدا : من مىبينم تو را ، اى شمر كه خدا را بر هفتاد جانب از شك و تزلزل عبادت كردهاى ! و گواهى مىدهم اى شمر كه : تو در گفتارت راست مىگوئى ، و نمىدانى و نمىفهمى كه : حسين عليه السّلام چه مىگويد ! خداوند بر روى دل تو مهر زده است ! حسين عليه السّلام گفت : اگر در اين شكّ داريد ؛ آيا در اين هم شكّ داريد كه : من پسر دختر پيغمبر شما هستم ؟ ! سوگند به خدا : در ميان مشرق و مغرب عالم پسر دختر پيغمبرى در ميان شما و در ميان غير شما ، جز من كسى نيست ! اى واى بر شما ! آيا شما به خونخواهى كشتهاى را كه از شما كشتهام ، از من مطالبهء خون او را مىكنيد ؟ ! و يا مالى را كه از شما بردهام ؟ ! و يا به تلافى و
هامش
( 1 ) عبارت شمر اينست ، هو يعبد الله على حرف إن كان يدرى ما تقول ! حرف به معناى كنار و پهلو و حاشيه است . در أقرب الموارد گويد : حرف كلّ شيىء طرفه و شفيره و حدّه . و از همين قبيل است ؛ حرف الجبل كه به بالاترين نقطه كوه گويند . ( فلان على حرف من أمره ) اى ناحية منه إذا رأى شيئا لا يعجبه عدل عنه . و منه قول القرآن : و من النّاس من يعبد الله على حرف . أى إذا لم ير ما يحب القلب على وجهه فيعبده فى السّراء لا فى الضّراء . انتهى و بنابراين ما حصل معناى عبادت بر حرف اين مىشود كه : در بعضى از حالات خدا را عبادت مىكند ، نه در جميع حالت ، و همان معنائيست كه نموديم . يعنى خداوند را از روى عقيدهء راسخ و ايمان تامّ عبادت نمىكند . و آيهء قرآن ، آيهء 11 ، از سورهء 22 : حجّ است :وَ مِنَ النَّاسِ مَنْ يَعْبُدُ اللَّهَ عَلى حَرْفٍ فَإِنْ أَصابَهُ خَيْرٌ اطْمَأَنَّ بِهِ وَ إِنْ أَصابَتْهُ فِتْنَةٌ انْقَلَبَ عَلى وَجْهِهِ خَسِرَ الدُّنْيا وَ الْآخِرَةَ ذلِكَ هُوَ الْخُسْرانُ الْمُبِينُ .( بعضى از مردم ، خدا را فقطّ در بعضى از حالات خود ، عبادت مىكنند . بدين صورت كه : اگر به او خيرى برسد ، بدان دل مىبندد ، و اطمينان و آرامش پيدا مىكند ، و اگر فتنهاى و امتحانى رخ دهد ، بر روى چهرهء خود واژگون مىشود ؛ هم در دنيا خسارت ديده است ؛ و هم در آخرت خسارت آورده است . و اينست خسران آشكار . )