خارج آن در ، در برابرش عذاب و دوزخ است . منافقان به مؤمنان ندا مىكنند : آيا ما با شما نبودهايم در دنيا ؟ مؤمنان مىگويند : آرى ! ( و ليكن . . . ) . »
و از اين آيه به خوبى مستفاد مىشود كه : منافقان در عين آنكه مشمول رحمتاند ، محروم از رحمتاند ؛ چون آن رحمت خاصّه در باطنِ حجاب و در داخل حصار و در است ، و اين مسكينان از ظاهر حصار نمىتوانند تجاوز كنند و خود را به باطن و داخل حصار برسانند و از آن رحمتهاى خاصّه بهرمند گردند .
آنان در ظاهرِ حجاب و حصار واقعند و در عذاب مىباشند ، و همين حجاب ايشان را از نعيم باطن محروم كرده است . و ظاهر آن حجاب همان چيزى است كه بدان معذّب مىشوند . و خداوند بيان فرموده است كه جهنّميان به اقسام و انواع أعمال سيّئه و زشت خود معذّب مىشوند ؛ بنابراين اعمالشان بطور مختلف و متفاوت ، عذابهاى مختلف و متفاوت است .
و آن اصل و ريشه اى كه اين انواع عذاب از آن منشعب مىگردد ، اصل حجاب است كه همان غفلت و نسيان ياد خدا باشد ؛ قال اللهُ تعالَى :
وَ لَقَدْ ذَرَأْنا لِجَهَنَّمَ كَثِيراً مِنَ الْجِنِّ وَ الْإِنْسِ لَهُمْ قُلُوبٌ لا يَفْقَهُونَ بِها وَ لَهُمْ أَعْيُنٌ لا يُبْصِرُونَ بِها وَ لَهُمْ آذانٌ لا يَسْمَعُونَ بِها أُولئِكَ كَالْأَنْعامِ بَلْ هُمْ أَضَلُّ أُولئِكَ هُمُ الْغافِلُونَ .
« 1 »
Footnote
( 1 ) آيه 179 ، از سورهء 7 : الاعراف