دينيّهء خود كه راجع به اعمال تو بود علم داشتى ؟
اگر در جواب بگويد : بلى علم داشتم ! خداوند ميگويد : پس چرا عمل نكردى به آنچه علم داشتى ؟
و اگر در پاسخ بگويد : علم نداشتم ! خداوند ميگويد : پس چرا ياد نگرفتى تا اينكه بتوانى عمل كنى ؟ و چون در اين مخاصمه و اين طرز محاجّه ، بنده محكوم ميگردد پس هميشه حجّت و برهانِ بالغه اختصاص به خدا دارد . »
تا اينجا آنچه را كه بيان شد راجع به لزوم علم بود .
آيات دالّهء بر لزوم قدرت در تحقّق تكاليف الهيّه
و امّا راجع به لزوم قدرت در تحقّق تكاليف الهيّه ، و علاوه بر قدرت عقلى ، قدرت شرعى كه همان سعه و عدم پيدايش عسر و حرج باشد ، مىتوان به آياتى از كلام الله مجيد استدلال نمود :
1 -
وَ لَقَدْ عَفا عَنْكُمْ وَ اللَّهُ ذُو فَضْلٍ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ .
« 1 »
« و حقّاً كه خداوند شما را مورد عفو و مغفرت خود قرار داد ، و خدا هميشه نسبت به مؤمنان داراى فضل است . »
فضل به معناى زيادى است ؛ يعنى بيشتر از مقدار قدرت إفاضه مىكند و پيوسته آنان را در سعه نگه ميدارد و هميشه در برابر تكاليف خود مقدارى از تحمّل و توان را براى مؤمنان باقى ميگذارد .
2 -
إِنَّ اللَّهَ لَذُو فَضْلٍ عَلَى النَّاسِ وَ لكِنَّ أَكْثَرَ النَّاسِ لا يَشْكُرُونَ .
« 2 »
هامش
( 1 ) ذيل آيه 152 ، از سورهء 3 : ءَال عمران
( 2 ) ذيل آيه 243 ، از سورهء 2 : البقرة ؛ و ذيل آيه 61 ، از سورهء 40 : غافر