ن ، وَ الْقَلَمِ وَ ما يَسْطُرُونَ
« 1 »
« نون ، سوگند به قلم و به آنچه مىنگارند . »
و خداوند قلم را از نعمتهاى خود شمرده است در كلام خود :
عَلَّمَ بِالْقَلَمِ
« 2 »
« خداوند به وسيلهء قلم تعليم نمود . » خداوند خود را توصيف نمود به آنكه با قلم تعليم كرد ، به همان گونه كه خود را به كَرَم توصيف نمود .
و در كتاب « مَنْثُور الْحِكَم » وارد است : الدَّوَاتُ مِنْ أنْفَعِ الادَوَاتِ ، وَ الْحِبْرُ أجْدَى مِنَ التِّبْرِ .
« دوات از پرثمرترين ادوات است ، و مركَّب از طلاى ناب و زر سَرِه منفعتش بيشتر است . »
و بعضى از فضلاء گفتهاند : الْقَلَمُ أحَدُ اللِّسَانَيْنِ ، وَ حُسْنُ الْخَطِّ أحَدُ الْفَصَاحَتَيْنِ .
« قلم يكى از دو گونه زبان است براى آدمى ، و حُسْن خطّ يكى از دو گونه فصاحت است . »
و بعضى از حكماء گفتهاند : صُورَةُ الْخَطِّ فِى الأبْصَارِ سَوَادٌ ، وَ فِى الْبَصَائرِ بَيَاضٌ .
« شكل و شمايل خطّ در برابر چشمانِ سر ، سياهرنگ است و در برابر چشمان بصيرت دل ، سپيد . »
و بعضى گفتهاند : الْقَلَمُ رُوحُ الْيَدِ ، وَ لِسَانُ الْفِكْرِ .
« قلم ، روح دست و زبان گوياى فكر و انديشه است . »
و اقْليدس گفته است : الْخَطُّ هنْدسَةٌ رُوحَانِيَّةٌ وَ إنْ ظَهَرَتْ بِآلَةٍ جَسَدَانِيَّةٍ .
« خطّ هندسهاى است روحى ، اگرچه با آلت جسمانى ظهور پيدا كرده است . »
و بعضى از علماء گفتهاند : الْقَلَمُ صَانِعُ الْكَلَامِ .
« قلم سازندهء گفتار است . »
پاورقی
( 1 ) آيه 1 ، از سورهء 68 : قلم .
( 2 ) آيه 4 ، از سورهء 96 : عَلَق .