در سند و دلالت آن كه از عظيم ترين مدارك شيعه است بحث نگرديده است ، و سزاوار است براى تبصر اخوان شيعى و سنى به طور مشروح و مفصل بحث شود . و ثانيا در تعريف شيعه ، وحقيقت تشيع ، و امتيازات شيعه بر سائر فرق و لازمهء شيعه بودن نيز بحث شود .
و اين قسمت خود مسائلى را متضمن است ، مثل مسألهء رجعت ، و وجود حضرت امام عصر - عجل الله تعالى فرجه - و مسألهء بدا ، و مسألهء تولى و تبرى هر دو ، به طورى كه اگر كسى تولى آل محمد را داشته باشد و از اعدائشان تبرى نداشته باشد شيعه نيست ؛ و علاوه بر اينها در تحت ولايت آنها در آمدن ، و أوامرشان را واجب الإطاعة دانستن است . و از جمله مميزات آن است كه عامه به طور كلى ، صلاح و عدالت و رشاد را نفس عمل صالح ، مثل نماز و روزه و صدق در حديث مى دانند ، و در زير پرچم مرد متجاوز و طاغى و متعدى بودن ، و براى او قتال نمودن ، ومعاونت به حكومت او را جور و ستم نمى شمرند ، مثلا احمد بن حنبل ، خالد بن عرفطه را كه ترجمه اش در " إصابه " آمده است مرد صالحى مى شمرد ، با آنكه مقدمهء لشگر عمر بن سعد در روز عاشورا به دست وى بود . و همچنين شمربن ذى الجوشن و عمر بن سعد و أمثالهما را كه در تراجم مى آورند ثقه مى دانند .
اثنا عشريهء از شيعه ، امام را واجب الإطاعة مى دانند ، قيام به شمشير بكند يا نكند . اما زيديهء از شيعه شرط امامت امام را قيام به سيف مى دانند .
عامه مسلمانند و طاهرند ، حكم به كفرشان نمى توان كرد ، مفتون به دنيا هستند و أميرالمؤمنين عليه السلام با آنها به منزلهء فتنه رفتار مى كرد نه به منزله رده .
معناى امام و اشتقاق آن ، واختصاص آن در عرف و مصطلح شيعه به امام معصوم نه بر معنى لغوى كه پيشوا باشد ؛ معناى غلو در شيعه - چرا كه بسيارى از بزرگان ، شيعه را غالى مى دانند - ، سير حديث در شيعه از زمان رسول اكرم صلى الله عليه واله و سير حديث در عامه پس از يكصدسال ؛ اجتهاد در شيعه ، وانسداد باب اجتهاد در عامه ، وحصر مذاهب در أربعه ؛ ولايت امام و حدود آن ؛ ولايت فقيه و حدود آن ؛
امام شناسى (فارسى) — صفحة 14
مساهمون: السيد محمد حسين الطهراني
ص١٤