تفسير هدايت (فارسى) — صفحه 330

همين موجب عذاب او خواهد شد ، و خداوند متعال در روز قيامت بندگان خويش را براى پرسش از نعيم متوقف مىسازد ، ثُمَّ لَتُسْئَلُنَّ يَوْمَئِذٍ عَنِ النَّعِيمِ « سپس در آن روز دربارهء نعمتها از شما پرسش خواهد شد » ، « 63 » وَ قِفُوهُمْ إِنَّهُمْ مَسْؤُلُونَ « و آنان را متوقف سازيد كه بايد از ايشان پرسش شود » . « 64 » فَبِأَيِّ آلاءِ رَبِّكُما تُكَذِّبانِ . يكى از اشكال تكذيب بخشيدن نعمت است در غير موقع خود ، يا به دست آوردن آن از راه حرام ، و به كار بردن آن در مخالفت با حق ، همچون چشمى كه به ناموسهاى مردم نگاه كند ، يا گوشى كه به شنيدن غيبت و نمّامى و غناء و لغو مشغول شود ، و پايى كه با آن به سوى معصيت روانه شوند ، و رسول خدا ( ص ) گفت : « بنده گامى برنمىدارد مگر اين كه دربارهء چهار چيز از او پرسش شود : اين كه جوانيش را در چه چيز مصرف كرد ، و عمرش را در چه چيز به پايان رساند ، و مالش را از كجا به دست آورد و در كجا به مصرف رساند ، و دربارهء دوستى ما اهل البيت » . « 65 » [ 33 - 36 ] و خداوند متعال افقهاى چشمداشت و توقع را در برابر انسان به دور تر از اساطير بشرى انتقال مىدهد تا بيش از 13 قرن از زمان بر علم نوين پيشى داشته باشد ، و اين مايهء تعجب نيست ، از آن سبب كه در كتاب خدا آمده است . فلسفه‌هاى بشرى پيوسته در صدد بند نهادن بر عقل انسان و زنجير كردن چشمداشتهاى او و گذاشتن بار سنگينى بر نفس او بوده‌اند كه وى را از اعتماد به خود و توكل كردن بر پروردگارش بازدارند ، و اين در آن هنگام بود كه جهل حكمفرمايى داشت و مجموعه‌اى از نظريات ابتدايى دربارهء انسان و عالم وضع شد كه آنها را هدف علم و منتهاى معرفت تصور مىكردند ، و عنوان سقفى براى فكر و زندانى براى عقل پيدا كرد ، و گردنه‌اى سختگذر در برابر پيشرفت شد .