1 - با خصوصيات سورهء صف آشنا شويم
سورهء صف ( كه گاهى به آن سورهء « حواريين » و سورهء عيسى نيز گفته مىشود ) شصت و يكمين سورهء قرآن و شمارهء آيههاى آن به اتفاق مفسران چهارده تاست . « 1 »
در مورد اين كه آيا اين سوره مدنى است يا مكى ، بهتر است در ابتدا توضيحى در مورد اصطلاح مكى و مدنى بدهيم :
اصطلاحاً آيات و سورههايى كه پيش از هجرت نازل شدهاند « مكى » ناميده مىشوند ، ولى به آيه يا سورهاى كه پس از مهاجرت نازل شده باشد « مدنى » مىگويند . « 2 »
براى شناسايى مشخصات سوره از نظر مكى و مدنى ، راه روشن و درست ، مراجعه به مضامين سوره است . اگر از اين راه نتوانستيم مدنى و
هامش
( 1 ) . مجمعالبيان ، ج 5 ، ص 277 .
( 2 ) . بنابراين آياتى كه درحجة الوداع در سرزمين مكه نازل گرديدهاند آيات مدنى خواهند بود . در مكى و مدنى ، اصطلاح ديگرى نيز هست كه ميزان محل نزول آيه است نه زمان نزول آن . بر طبق اين نظر آيههاى حجة الوداع مكى خواهند بود ، ولى مشهور همان اصطلاح اول است .