درس 40 : صفات خدا عين ذات اوست
از زمان‌هاى ديرينه دانشمندان عقايد براى تنزيه خدا از نقص و از شبيه بودن به مخلوق‌ها گفته‌اند كه ، صفات خدا عين ذات اوست و به عبارت ديگر ، ميان ذات و صفات خدا حد و مرزى نيست و صفات خدا بر ذات او عارض نشده است و سابقهء نيستى نداشته است و اين كه در آن شعر گفته‌اند : « بى شريك است و معانى » منظور از معانى همين است كه صفات او زايد بر ذاتش نيست ، و خداى قادر ، عالم و حى يك معنا دارد نه چند معنا .
على عليه السلام در اين باره مىفرمايد :
كَمالُ الاخلاصِ نَفىُ الصفاتِ عَنهُ لِشَهادَةِ كُلّ صفَةٍ انَّها غَيرُ الموصُوف وَ شَهادَةِ كُلّ مَوصُوفٍ انَّهُ غَيرُالصِفَةِ فَمَن وصَفَ الله سبحانه فَقَد قَرَنَهُ وَ مَن قَرَنَه‌ُفَقَد ثَنّاهُ وَ من ثَنّاه‌ُفَقَد جَزَّأهُ و من جزَّأه فَقَد جَهِله ؛ « 1 »
توحيد خالص آن است كه صفات زايد بر ذات كه در مخلوق‌ها هست از او سلب كنيم ؛ زيرا هر صفتى گواهى مىدهد كه با موصوف خود مغايرت دارد و هر موصوفى نيز گواهى مىدهد كه وجود صفت با وجود آن مغايرت دارد . هرگاه خدا را مانند مخلوق‌هاى او توصيف كنيم و صفات او را زايد بر ذاتش
Footnote
( 1 ) . نهج‌البلاغه ، خطبهء اول .