[ 1 ] حم حا ، ميم . پيش از اين گفتيم كه حروف مقطعهء آغاز بعضى از سوره‌ها شايد اشاره‌اى به خود قرآن بوده باشد ، يا به اسرارى موجود ميان خدا و دوستانش ، و بعضى گفته‌اند كه : « حم » نامى براى سوره و اشاره‌اى به آن است . [ 2 ] تَنْزِيلُ الْكِتابِ مِنَ اللَّهِ الْعَزِيزِ الْحَكِيمِ فرستادن كتاب از خداى عزيز حكيم است . عزيز يعنى آن كه مغلوب و مقهور نمىشود ، و حكيم يعنى آن كه خطا نمىكند . چون كتاب فرستادهء از جانب خدا است ، پس لازم است كه قلبها در برابر آن خاشع باشد ، و انديشه‌ها در برابر آن سر فرود آورد . مگر پروردگار ما عزيز نيست تا اين كتاب تجلّيى از اين عزت بوده باشد ؟ و آيا شايسته است كه انسان عاقلى در انديشهء غالب شدن بر كتاب پروردگارش بيفتد و از خشم او كه آسمانها و زمين تاب تحمل آن را ندارند هراس نداشته باشد ؟ ! / 71 پروردگار ما حكيم است ، و كتاب او نشانه‌اى از اين حكمت ، پس آيا شايسته نيست كه حكمت را از آن الهام بگيريم ؟ [ 3 ] إِنَّ فِي السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ لَآياتٍ لِلْمُؤْمِنِينَ در آسمانها و زمين نشانه‌ها و آياتى براى مؤمنان وجود دارد . آيات فراوان پراكنده شدهء در جهان ايمان را در نفس آدمى ژرفا مىبخشد ، و مهم آن است كه آيات ايمان ما را به او سبحانه و تعالى افزايش دهد ، چه خدا در هر چيز حقيقت پرستش و عبوديت را به صورت ضمنى قرار داده است ، و چون به آن نظر كنيم به اين حقيقت خواهيم رسيد و در نتيجه به خدا ايمان مىآوريم و قلبهاى ما در برابر او خاشع مىشود . ولى شناخت اين حقيقت مختص مؤمنانى است كه حجابهاى كبر و عناد و