تفسير هدايت (فارسى) — صفحة 471

را پس از كشتن در آن دفن كردند . وَ ثَمُودُ . كه قوم صالح پيغمبرند ( ع ) . وَ عادٌ . يعنى قوم هود پيغمبر ( ع ) . وَ فِرْعَوْنُ وَ إِخْوانُ لُوطٍ و فرعون و برادران لوط . از آن سبب ايشان برادران لوط خوانده شده‌اند كه لوط از خانواده‌اى از آن قوم زنى را به همسرى برگزيده بود ، و خدا دانا است . وَ أَصْحابُ الْأَيْكَةِ و اصحاب أيكة . يعنى قوم شعيب پيغمبر كه تمدن آنان به كشاورزى و باغدارى شهرت داشت ، و ايكه در عربى به معنى مجموعهء درختانى است كه شاخه‌هاى آنها در يكديگر داخل شده و كبوتران غالبا آشيانه‌هاى خود را در آنها مىسازند . وَ قَوْمُ تُبَّعٍ و قوم تبع ، و آن مرد صالحى بود كه بر يمن فرمانروايى مىكرد ، ولى قوم او تبهكار بودند . كُلٌّ كَذَّبَ الرُّسُلَ فَحَقَّ وَعِيدِ كه همهء آنان فرستادگان را تكذيب كردند و وعيدى كه به ايشان داده شده بود تحقق يافت ، كه تمدن آنان بر اثر تكذيب حق كردن ايشان از بين رفت ، آيا اين همه ما را به آن رهبرى نمىكند كه جزا به همان گونه كه در دنيا تحقق پيدا مىكند ، در آخرت نيز تحقق پيدا خواهد كرد ، و حقّ الشيء يعنى آن چيز ثابت شد و استحقاق نيز از همين ماده است . و آنان كه ياد كرديم عذابشان ثابت شد ، و از قدر به قضا تحوّل يافت ، و از وعيد به فعل . [ 15 ] و خدا تكذيب ايشان را نسبت به بعث ، و شك كردنشان در قدرت خداوند متعال زشت و ناپسند مىشمارد / 468 و مىگويد : أَ فَعَيِينا بِالْخَلْقِ الْأَوَّلِ مگر ما در آفرينش نخستين خسته و عاجز