نمىگرفتند ، چه ما از آنان قويتريم . « 14 » به همان گونه كه يهوديان ساكن در جزيرة العرب ، با وجود اين كه چشم به راه پيغمبرى موعود بودند ، پس از ايمان آوردن اعراب به او از ايمان آوردن خوددارى كردند و گفتند : اگر خوب بود بر ما سبقت نمىگرفتند .
قريشيان ، در آن هنگام كه ديدند موالى و بردگان همچون بلال و صهيب و عمّار اسلام آوردهاند ، نسبت به رسالت كافر شدند . آنان در صدد دست يافتن به دينى بودند كه نفوذ آنان را در ميان طبقات پستتر افزايش دهد ، نه اين كه آنان را با يكديگر برابر سازد .
همين گونه است در زمان حاضر كه مشاهده مىكنيم طبقات محروم و مستضعف به دعوتهاى اصلاحى پاسخ مثبت مىدهند ، در صورتى كه مترفان و مستكبران به مخالفت با آنها بر مىخيزند ، و ادعاى ايشان آن است كه ما از ايشان داناتر و صاحب مقامى عاليتريم ، و روا نيست كه با پذيرفتن پيشنهاد اصلاحى به اين اعتراف كنيم كه آنان بر ما برترى دارند . مگر سبقت گيرندگان مقربتر نيستند ؟ ! به همان گونه كه بعضى از سفيهان ، به مجرد آن كه رقيبان ايشان در ايمان آوردن بر ايشان پيشى گيرند ، به مخالفت با حق بر مىخيزند و خود را از رسيدن به خيرات آن باز مىدارند . و اين از باز ماندههاى عصبيت جاهلى است كه از رسيدن نور هدايت جلوگيرى مىكند .
وَ إِذْ لَمْ يَهْتَدُوا بِهِ
و چون به آن هدايت نشدند و نرسيدند .
يعنى به سبب عصبيت و ستم و استكبارشان به هدايت نرسيدند ، در صدد يافتن بهانهاى بر آمدند تا طبقات ضعيف را براى انكار خويش قانع سازند ، بلكه آسايش خودشان را نيز فراهم آورند كه پيوسته براى ترك حق در معرض ملامت نفس خويش قرار داشتند ، و به همين سبب مشاهده مىكنيم كه رسالت را به دروغگويى
هامش
( 14 ) - كلبى و زجاج از ابن عباس روايت كردند كه آيه دربارهء آنان نازل شد ( همان منبع ، ص 195 ) .